آخرین اخبار
پیوندهای مرتبط
کانال تلگرامي مشکات

پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظم رهبري

شبکه اطلاع رساني دانا

طنين ياس

اوقات شرعی
کد مطلب: 59096
به تصوير کشيدن خيانت مرد به زن يا بالعکس، شاه‌بيت سينماي بي‌سوژه
تاریخ انتشار : 1395/10/20 09:57:15
نمایش : 76
در هاليوود که بزرگ‌ترين صنعت فيلمسازي دنيا به حساب مي‌آيد، فيلم‌هايي با مضمون خيانت جاي زيادي ندارند. شايد غالب بودن ژانر اکشن از دلايل مهم بي‌توجهي به اين مضمون باشد.

به گزارش مشکات برين، در دهه‌هاي اخير صدها فيلم اجتماعي با محوريت انعکاس مشکلات و ناهنجاري‌هاي جامعه ساخته شده که در اين ميان موضوع «خيانت» از بقيه آنها پر رنگ‌تر است. بي‌ترديد بازتاب معضلات اجتماعي بخصوص وقتي فراگير مي‌شوند، ناشي از حقايقي است که در سطح جامعه (رسمي يا غيررسمي) جريان دارد.

 

با چنين ذهنيتي بيراه نيست اگر پرداختن به مساله خيانت ناشي از برداشت‌هايي است که کارگردان از جامعه اطراف خود دريافت مي‌کند. در اين بين اما سوال اينجاست که چند درصد از فيلم‌هايي که با اين موضوع ساخته ‌شده‌اند، توانستند اثر مثبتي بر جامعه بگذارند؟ اصلا اين آثار براي اصلاح وضعيت اجتماع ساخته مي‌شوند يا دل فيلمساز يا تسخير گيشه يا دريافت جوايز بين المللي؟ آيا حجم بالاي اين آثار به شکلي افراطي باعث شکسته شدن برخي حرمت‌ها در جامعه نمي‌شود؟ اگر فيلم‌هاي سينمايي آئينه جامعه و وقايع تاريخي روزشان هستند آيندگان يا حتي مخاطبان خارج از کشور با ديدن اين تصاوير چه فکري از جامعه امروز ما پيدا مي‌کنند؟ آيا نمايش غيرکارشناسي آسيب‌هاي اجتماعي بدون هدف اصلاح و ارائه راهکارهايي درخور، في‌نفسه عاملي براي عادي شمردن آنها نيست؟

 

هدف از طرح اين پرسش‌ها اين نيست که به جاي حل مساله، صورت مساله را پاک کنيم و ديگر فيلمي راجع به خيانت نسازيم، اما بايد اين مهم در نظر گرفته شود که نفس پرداختن به موضوعي رايج در جامعه آنقدر اهميت ندارد که چگونه پرداختن به آن. اين چگونه پرداختن است که باعث ترويج کاري مي‌شود يا فرد را از انجام آن باز مي‌دارد.

 

نياز به اهرم‌هاي مهارکننده

محمدمهدي عسگرپور، مديرعامل اسبق خانه سينما و بنياد سينمايي فارابي با تاکيد بر پرداخت بيش از اندازه سينماي ايران به موضوع خيانت گفت: سابقه به تصوير کشيدن خيانت (مرد به زن يا بالعکس) در سينماي ايران زياد است، اما اين به آن معنا نيست که حجم قابل توجهي از توليدات سينماي ايران در طول دوران به اين موضوع پرداخته‌اند. البته يکي از مشکلات ما در سينما سوژه هست.

 

خيلي از موضوعات در سينما قابليت فيلم شدن را از نظر سازندگان فيلم ندارند و همين باعث مي‌شود خيلي از فيلمسازان به‌دنبال حوزه‌اي که ديگران آن را قبلا تجربه کردند بروند، آن هم بدون تحقيق کافي در آن حوزه.

 

کارگردان فيلم‌هاي سينمايي چون «اقليما »، «مهمان داريم»، «قدمگاه» و... تصريح کرد: در سينماي هاليوود که به لحاظ اقتصادي موفق است به خيلي از موضوعات روز بلافاصله پرداخته مي‌شود.

 

بنابراين بخش قابل توجهي از محوريت فيلم‌ها سياسي، اقتصادي و... مي‌شود، اما در سينماي ايران چون به دلايل مختلف اين حالت وجود ندارد با دايره تنگ سوژه‌ها مواجه ايم. بحث خيانت در سينماي بعد از انقلاب اصلا وجود نداشت، اما از جايي به بعد به‌دليل اين‌که متاسفانه در جامعه در حال گسترش بود وارد سينما شد. سينماگران زيادي به اين موضوع پرداختند، اما اين‌که چقدر با اين کار توانستند به حل يا کمرنگ شدن آن کمک کنند مهم است! سينما در تمام جوامع آسيب‌هاي اجتماعي را کاهش مي‌دهد، اما آيا پرداختن به معضل خيانت در سينماي ايران به اين حوزه کمک کرده و باعث تقليل آن شده يا نه به قبح‌شکني منجر شده و به قدري به آن پرداخته شده که مخاطب فکر مي‌کند مساله رايجي در جامعه است و نبايد زياد نسبت به آن سختگيري شود.

 

عسگرپور افزود: متاسفانه در سينماي ما بعضي از همکاران نسبت به اين موضوع اشراف کافي ندارند و مثلا مساله‌اي را در روزنامه مي‌خوانند و چون برايشان جذاب است به آن مي‌پردازند. البته اين را هم بگويم که اين حوزه از جهتي بلاتکليف است. به اين دليل که نه دولت نسبت خودش را با حجم قابل توجهي از توليدات سينما مشخص مي‌کند و نه بخش خصوصي به شکل جدي و مستقل مي‌تواند کارش را پيگيري کند. بنابراين در يک سال ممکن است حجم قابل توجهي از فيلم‌ها به اين موضوع اختصاص يابد.

 

درست است که شوراي پروانه ساخت بايد اين موضوع را کنترل کند، اما من با فعاليت اين شورا در اين بخش خيلي موافق نيستم و در اکثر مواقع مي‌بينيم که اتفاقا حجم توليدات با اين محوريت يا مشابه اين موضوع زياد است که اصلا درست نيست. به اين دليل که اگر بينندگان نقطه‌اي از دنيا بخواهند با ديدن اين فيلم‌ها راجع به آن قضاوت کنند قطعا ما با وضعيت خوبي مواجه نمي‌شويم. چون تئوري ديگري از ديدن اين‌گونه فيلم‌ها استخراج مي‌شود. در صورتي که واقعيت طور ديگري است.

 

کارگردان مجموعه‌هاي تلويزيوني «جراحت»، «شيدايي»، «نفس گرم» و... خاطرنشان کرد: البته وضعيت ما در پرداخت به اين موضوع نسبت به چيزي که در دنيا اتفاق مي‌افتد خيلي تکان‌دهنده نيست. چون خيلي از کشورهايي که تا حدي هم اسلامي تلقي مي‌شوند در اين باره فيلم‌هاي بيشتري نسبت به ما توليد مي‌کنند، اما مساله اصلي من اين است که اين نوع توليدات چه کمکي به رفع اين معضل مي‌کنند؟ البته از نظر من بخشي که در مفاهيم ديني هم به آن اشاره شده بخشي از اين مساله به روزي حلال برمي‌گردد. وقتي لقمه حلال سر سفره خانواده‌اي نرود احتمال گناه در آن خانواده بالا مي‌رود. بنابراين گاهي متوجه نيستيم که خيلي از مشکلات از همين کسب غيرحلال شروع مي‌شود. من البته خيلي راغب هستم که سينما يا سريال‌ها به ريشه اين مسائل بپردازند که بلکه بتوانيم به حل آن تا حدي کمک کنيم.

 

فيلم‌هايي بدون پژوهش و تحليل

شادمهر راستين، فيلمنامه‌نويس و يکي از اعضاي هيات مديره خانه سينما با اشاره به اين که هيچگاه در فيلمنامه‌نويسي به حوزه خيانت ورود نکرده گفت: امکان پرداخت همه‌جانبه به اين موضوع با توجه به مميزي‌هاي موجود وجود ندارد. بنابراين من نه در سينما و نه در تلويزيون با اين محوريت کاري انجام ندادم.

 

کارگرداناني که در جاهاي ديگر نتوانستند بيان درستي از اين موضوع داشته باشند وارد سينما شدند و نصفه نيمه اين معضل را به تصوير کشيدند! بدون اين‌که تحليل جامعي از روان‌شناسي و جامعه‌شناسي اين موضوع داشته باشند. فيلمنامه‌نويس«يه حبه قند»، «به همين سادگي» و... افزود: حتي فريدون جيراني با «آب و آتش» به جاي اين‌که فيلم خوبي بسازد حوزه هنري را تعطيل کرد و آقاي زم را بيکار! بنابراين با توجه به اين‌که کار در اين حوزه به درستي امکان‌پذير نيست به بقيه هم پيشنهاد مي‌کنم به اين موضوع نپردازند. پرداختن به خيانت در حوزه مسئوليت‌هاي اجتماعي مثل خيانت در حساب بانکي يا خيانت در تعهدات قراردادي امکان‌پذيرتر است، دوستان به آن بپردازند.

 

خط قرمز هاليوود و باليوود

در هاليوود که بزرگ‌ترين صنعت فيلمسازي دنيا به حساب مي‌آيد، فيلم‌هايي با مضمون خيانت جاي زيادي ندارند. شايد غالب بودن ژانر اکشن (که اين روزها با ابرقهرمان‌هاي کميک‌استريپي عجين شده) از دلايل مهم بي‌توجهي به اين مضمون باشد، اما براي فيلمسازان هم نزديک شدن به چنين موضوعي، حکم ورود به يک خط قرمز ممنوع را دارد. تلاش کلينت ايستوود براي ساخت پل‌هاي مديسن کانتي در سال 1995، يکي از اين نمونه‌هاست.

 

داستان نوول رابرت جيمز والر در سال 1992 منتشر شده بود و صنعت سينما تا مدت‌ها جرات نزديک شدن به آن را نداشت. مضمون نوول اعتراضات زيادي را به همراه داشت و مشخص بود که نسخه سينمايي آن هم، جنجال‌برانگيز خواهد بود. نمايش عمومي فيلم با واکنش متفاوت منتقدان و تماشاگران آمريکايي روبه‌رو شد و بحث‌هاي اجتماعي زيادي را در رسانه‌هاي گروهي دامن زد. حرف اصلي منتقدان و تماشاگران سينما اين بود که خط قرمزهاي اخلاقي جامعه بايد حفظ شود و فيلم‌هاي سينمايي، حرمت نام مقدس خانواده را حفظ و رعايت کنند. بي‌وفا (2002) با بازي ريچارد گير هم، همين واکنش‌ها را به دنبال داشت. منتقدان سينمايي روي اين نکته پافشاري مي‌کردند که فيلم‌هاي سينمايي در صورت نمايش خيانت، بايد عواقب منفي و ويرانگر آن را به تماشاگران نشان دهند.

 

باليوود هم که متخصص توليد فيلم‌هاي خانوادگي و درام‌هاي مربوط به آن است، با وجود ترسيم عشق و عاشقي کاراکترهاي ريز و درشت خود، مراقب نوع نزديک شدن به مضمون خيانت است. البته با توجه به فرهنگ متفاوت کشوري مثل هند با جوامع غربي، عنصر خيانت نمي‌تواند موضوع مهمي در سينما و ادبيات هند باشد. با اين حال، چند فيلم با مضمون خيانت، راه خود را به روي پرده سينماهاي هند باز کرده است.

 

معروف ترين آنها «گاهي شادي، گاهي غم» ساخته کارن جوهر، فيلمساز و تهيه‌کننده سرشناس باليوودي است. با وجود حضور هفت سوپراستار مطرح سينماي هند در اين فيلم، استقبال تماشاگران هندي از آن کمتر از استقبال آنها از ديگر فيلم‌هاي کارن جوهر بود.

 

به باور منتقدان و رسانه‌هاي گروهي هند، نزديک نشدن تماشاگران به فيلم، ريشه در مضمون آن داشت. از قرار معلوم، تماشاگران هندي هم چندان طرفدار آن نيستند که ستارگان سينمايشان در فيلم‌هايي بازي کنند که کاراکترهاي خانوادگي آنها به يکديگر خيانت مي‌کنند.

 

صرفا جهت تفريح

دکتر منوچهر آشتياني، جامعه‌شناس و پژوهشگر فلسفه  با بيان اين که اساسا از ديدگاه جامعه شناسي بايد بدون موضع‌گيري به معضلي ورود کرد و آن را مورد بررسي قرار داد؛ گفت: البته اگر خيانت آگاهانه انجام شود عملي تخريبي و قبيح است! او ادامه داد: بيشتر فيلم‌هاي ايراني در مقايسه با فرهنگ عظيمي که داريم غيراخلاقي است و صرفا براي تفريح مردم ساخته مي‌شوند./ جام جم آنلاين

انتهاي پيام/1020ج

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن