کد مطلب: 59066
مقايسه ازدواج موقت و سفيد از نگاه عرف و شرع
تاریخ انتشار : 1395/10/13 09:44:35
نمایش : 109
طلعت حسني با بيان اينکه ازدواج سفيد و موقت تشابهاتي با هم دارند، اظهار کرد: ازدواج سفيد منفي است اما ازدواج موقت نشان‌دهنده واقع‌بيني اسلام است و مي‌تواند راهکاري براي اصلاح خانواده باشد.
به گزارش مشکات برين، طلعت حسني، عضو هيئت علمي دانشگاه قم در پاسخ به پرسشي درباره ارزيابي ازدواج سفيد بر اساس مباني اعتقادي، گفت: خوب و بد بودن يک مسئله و يا نگاه ارزشي به آن، بستگي به ارزش‌هاي زيربنايي‌تر دارد. اين موضوع يک مسئله اجتماعي است و براي ارزشيابي آن بايد به سراغ مباني ارزشي کشور، عرف و دين رفت.
 
ازدواج موقت نشان‌دهنده واقع‌بيني اسلام است
 
وي افزود: از نظر اسلام بهترين‌، سودمندترين، عاقلانه‌ترين رابطه بين دو جنس مخالف رابطه ازدواج دائم است و اين اصل مبنايي و ارزش اصلي ماست. اما از سوي ديگر اسلام ديني واقع‌گرا هم هست و به دنبال آن نيست که تنها در يک فضا انسان را ببيند. قرآن به نياز‌هاي مختلف انسان توجه داشته و همه ابعاد حيات او را مي‌بيند. بعضا واقعيات زندگي نشان مي‌دهد که شرايط ازدواج دائم براي همه فراهم نمي‌شود يا اينکه يک مرد با ازدواج دائم باز هم به دليل وجود موانعي نمي‌تواند نيازهاي طبيعي و اوليه خود را برطرف بکند و دين اين واقعيت انسان‌شناسي را مورد توجه قرار داده و راهکار ديگري را به نام ازدواج موقت پيشنهاد کرده است.
 
حسني تصريح کرد: ناتواني انسان در مهار نيازهاي جنسي و وجود زنان و مرداني که مطلقه هستند و يا همسران خود را از دست داده‌اند، مورد توجه دين قرار دارد و راهکاري براي آن در نظر گرفته است تا هم به نياز طبيعي پاسخ داده شود و هم از بي‌بندوباري جلوگيري شود.
 
عضو هيئت علمي دانشگاه قم، ادامه داد: اگر بخواهيم پديده‌ ازدواج سفيد را ارزيابي کنيم، بايد ببينم که با اين ارزش ديني ما همراه است يا نه؟ خوب ظاهر قضيه اين است که ما يک روند ازدواج موقت و دائم را داريم، حالا بايد ديد که ازدواج سفيد کدام يک از اين دو است و يا اينکه يک نياز ديگري در بشر بوده است که خداوند آن را نديده و بشر آن را فهميده و در پي آن است که با ازدواج سفيد حلش کند.
 
تشابه و تفاوت‌هاي ازدواج سفيد و موقت
 
وي در پاسخ به اين پرسش که با توجه به اينکه دو طرف در ازدواج سفيد رضايت دارند، آيا مي‌توان ازدواج سفيد را نوعي ازدواج موقت دانست؟ گفت: همين مشابهت‌هاست که باعث شده است تا برخي اين دو را يکي بدانند، مشابهت‌هايي است از جمله اين که هر دو نوعي دوستي و ارتباط موقت بوده و ادامه دار نيستند و شايد هر دوشان نيز بعضا علني نباشند که البته در ازدواج سفيد اين بيشتر است.
 
حسني ادامه داد: به خاطر تفاوت‌هاي زيادي که بين ازدواج سفيد و موقت وجود دارد، نمي‌توان اين دو را با هم يکي کرد. ما در فرهنگ ديني خودمان ازدواج سفيد را تهديدي براي خانواده مي‌‎دانيم، اما ازدواج موقت نه تنها تهديد نيست که راهکاري براي اصلاح امور خانواده‌هاست.
 
وي افزود: البته آنچه به عنوان راهکار ديني مطرح مي‌شود با شيوه اجرائي که در عمل صورت مي‌گيرد، متفاوت است، بنابراين ما از دين سخن مي‌گوييم و نه از روش دينداران که خوب بعضا اين روش از اصل دين منحرف شده است و هدفي را که دين از ازدواج موقت در نظر داشته است، رعايت نمي‌کند.
 
عضو هيئت علمي دانشگاه قم، تصريح کرد: يکي از تفاوت‌هاي ازدواج سفيد و ازدواج موقت، رسمي بودن ازدواج موقت است. اين تفاوت مهمي است. دوم اينکه ازدواج موقت مورد تاکيد دين بوده است و آيه شريفه «… فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَهً…: و زنانى را که متعه کرده‏‌ايد مهرشان را به عنوان فريضه‏‌اى به آنان بدهيد» (نسا، ۲۴)  که به تفسير اماميه و شيعه توصيه به ازدواج موقت تفسير شده است. احاديث مختلف زيادي در اين خصوص وجود دارد و بنابراين ازدواج موقت پشتوانه ديني دارد در حالي که ازدواج سفيد نه پشتوانه ديني دارد و نه پشتوانه عقلي.
 
وي با بيان اينکه ازدواج سفيد پنهاني، غيررسمي و برخلاف عرف است، گفت:‌ يکي ديگر از تفاوت‌هاي اين دو آن است که در ازدواج موقت تعهدات روشني وجود دارد. اينکه بايد خطبه عقدي خوانده شود و جمله‌اي خاص وجود دارد که زن و مرد را بر هم محرم کرده و وظايفي را براي آن دو به وجود مي‌آورد. براي مثال تعيين مهر و مدت مي‌شود. اين از سويي است که در ازدواج سفيد اين شرايط تحقق نمي‌يابد و بر اساس همين تعيين زمان، اگر فرزندي در اين ازدواج متولد شود، متعلق به پدر بوده و قوانين روشني وجود دارد، اما در ازدواج سفيد هيچ پشتوانه مشخصي براي اين مسئله وجود ندارد.
 
حسني افزود: از تفاوت‌هاي ديگر اين است که در ازدواج موقت اگر زن و مرد بخواهند از هم جدا شوند، زن بايد عده نگاه دارد تا ازدواج ديگري انجام دهد، يعني بين ختم اين ازدواج و شروع ازدواج ديگر زن بايد مدتي در حدود دو ماه ازدواج نکند که در اين مسئله هم رعايت مسائل بهداشتي مي‌شود و هم بحث اختلاط نسل‌ها پيش نمي‌آيد، اما در ازدواج سفيد هيچ محدوديتي در اين خصوص وجود ندارد. شايد يکي از انگيزه‌هاي افراد براي ازدواج سفيد همين بي‌تعهدي هست که هر وقت خواستند بدون تعهد از هم جدا شوند.
 
ازدواج سفيد نه عقلي است و نه شرعي
 
وي تصريح کرد: اگر کسي معتقد به خداوند باشد، ما سخن خداوند را از طريق نماينده و کتاب خدا دريافت مي‌کنيم، زيرا خدايي که ما بسازيم خدا نيست و به همين دليل خدا به کمک عقل بشري مي‌آيد.
 
حسني ادامه داد: دين مجموعه فرامين وحياني براي بهزيستي بشر است. اگر انسان از قوانين دين استفاده نکند و صرفا به سراغ عقل بيايد، طبيعتا راه را ناقص طي کرده و به مقصد نخواهد رسيد. قرآن توصيه‌هاي خود را ذيل ازدواج دائم و موقت کرده است. حال بايد پرسيد چرا شما در حين اين‌که به خدا اعتماد داريد، روشي را انتخاب مي‌کنيد که خدا توصيه نکرده است؟ اگر بگوييم خداوند کليات را گفته است، اما وارد جزئيات نشده است و آن را به بشر واگذاشته، نادرست است، زيرا خداوند تعيين جزئيات در احکام و روابط بشري را به معصومين واگذاشته است و به همين دليل ما مي‌بينيم در احاديث به ازدواج موقت تاکيد زيادي شده است.
 
عضو هيئت علمي دانشگاه قم، تصريح کرد: اگر با کساني که ازدواج سفيد کرده‌اند صحبت کنيد، مي‌شنويد که آن‌ها انگيزه خود را اين بيان مي‌کنند که ما مي‌خواهيم مدت کوتاهي با هم ارتباط داشته باشيم تا به شناخت برسيم. چيز ديگري که مي‌شنويد اين است که ما نمي‌خواهيم خودمان را درگير يک سري قواعد دست و پاگير کنيم يا مي‌گويند مي‌خواهيم صرفه‌جويي در مخارج داشته باشيم يا نمي‌خواهيم تعهدي نسبت به هم داشته باشيم. اگر دقت کنيد در هيچ يک از اين انگيزه‌ها و ادله ما بحث خدا مطرح نبوده است که ما از اين طريق مي‌خواهيم به خدا نزديک شويم و يا اين يکي شيوه‌هايي است که خدا به عقل بشر واگذاشته است.
 
با ازدواج سفيد نمي‌توان به آرامش دست يافت
 
وي افزود: اگر به آيات قرآن رجوع کنيد، هدف از تشکيل زندگي مشترک آرامش بيان شده است. هدف نهايي از زندگي مشترک که سکينه و آرامش خاطر است در ازدواج‌هاي موقت محقق نمي‌شود، ظاهر قضيه اين است که برخي مي‌گويند ما اين طور خيلي راحت‌تر و آرام‌تريم و تعهدي نداريم اما اگر وجدان خودشان را به ميان بياورند و آن را قاضي بکنند خواهند ديد که اين پديده چون پنهاني است، استرس‌زاست و از اين رو آرامش را مي‌گيرد.
 
حسني با بيان اينکه آمار نشان مي‌دهد بسياري از کساني که ازدواج سفيد کرده و از هم جدا شده‌اند، دچار مشکلاتي نظير افسردگي يا اعتياد مي‌شوند، گفت: اگر اين زندگي آرامش‌بخش بود به اينجا منجر نمي‌شد. در خانواده‌هاي ايراني نيز غالبا دختران در اين ازدواج ضربه مي‌بينند، زيرا جايگاه اوليه خود را به عنوان يک دختر از دست مي‌دهد و بعد از اين قضيه ديگر نمي‌تواند جايگاه مقبولي يافته و ازدواج سالمي داشته باشد.
 
چند همسري کاملا منفي نيست
 
وي در پاسخ به اين پرسش که با توجه به وجود آسيب‌هاي اجتماعي در برقراري رابطه مردان متاهل خارج از چارچوب خانواده، برخي راه حل را ازدواج موقت مي‌دانند، ارزيابي شما از اين راه‌حل چيست؟ گفت: چنانچه عرض شد، اسلام واقع‌گراست. ممکن است مردي که ازدواج دائم داشته است، به دليل وجود موانعي نتواند نيازهاي اوليه خود را به صورت کامل و رضايت‌بخشي تامين کند. در چنين مواردي خداوند ازدواج موقت را به عنوان راهکار قرار داده است.
 
عضو هيئت علمي دانشگاه قم افزود: من خودم به عنوان کارشناس مباحث ديني معتقدم يک مرد مي‌تواند در ضمن اينکه يک همسر دائم دارد، يک فضايي را هم براي ارتباط ديگري به شکل مشروع و قانوني، دائم و يا موقت داشته باشد. اما مهم‌تر از اين جواز، دليلي است که يک مرد مي‌تواند کاري بکند. در اين جا بايد وارد خانواده‌ها شد و آسيب‌هايي را که امروزه وارد خانواده‌ها شده است را بررسي کنيم، دلايلي مانند بحث اشتغال برخي از زنان که زنان فرسوده‌اي تحويل جامعه داده و از ويژگي‌هاي زنانه فاصله گرفته‌ و نمي‌توانند نقش خود را در خانواده ايفا کند و همچنين تنوع‌طلبي برخي از آقايان است که خوب به دليل وجود برخي از جنبه‌هاي تهاجم فرهنگي و مظاهر آن به وجود آمده است.
 
وي تصريح کرد: رفتن به سراغ يک نوع ارتباط ديگر مشروع، مي‌تواند دلايل موجه و ناموجهي داشته باشد و ما علماً اين قضيه را انکار نمي‌کنيم و معتقديم در مقام ثبوت، راهکار ازدواج موقت، منطقي است، اما در مقام اثبات، مطابق نبودن رفتار يک مرد بر اساس قواعد را رد مي‌کنيم.
 
حسني در خصوص اين‌که زنان نمي‌توانند رفتار خارج از خانواده‌اي داشته باشند، گفت: اولا اين که بحث ديني است اما علم هم اثبات کرده است که زن نمي‌تواند با چند مرد به صورت همزمان ارتباط داشته باشد و يکي از تبعات آن اختلاط نسل‌ها خواهد بود که بسيار نگران‌کننده است.
 
وي در خصوص اينکه گفته مي‌شود اين مشکل با پيشرفت‌هاي علمي که روي داده است حل مي‌شود، گفت: در اين صورت بايد به فلسفه خلقت زن و مرد و به خصوصيات فيزيکي و روحي و رواني يک زن توجه کرد که با مرد متفاوت است و در حوزه غيرشرعي هم زن ويژگي‌هايي دارد که توانايي ارتباط با چند همسر را ندارد و اگر هدف از ازدواج رسيدن به آرامش باشد، در اين صورت به وجود نخواهد آمد. البته براي مردان نيز بهترين مسير حرکت با يک همراه است.
 
حسني در خصوص شرط عدالت براي ازدواج موقت، گفت: بحث چندهمسري نه تنها در آيات که در سنت معصومين هم وجود دارد که گزارش شده و در اصل جواز آن نمي‌توان شک کرد. اما چرا برخي ايراد مي‌گيرند به اين دليل است که يکي از شرايط تعدد زوجات رعايت عدالت است و اين کار اتفاق نمي‌افتد.
 
وي افزود: تفاوت آراء زيادي وجود دارد که اصلا اين عدالت چيست و بين مفسرين و فقها اختلاف زيادي وجود دارد. برخي اين عدالت را عدالت اقتصادي تنها تعريف کرده‌اند و برخي آن را در عدالت عاطفي ديده‌اند. اين درست است که از نظر قلبي نمي‌توان عدالت را رعايت کرد و قلبا فرد نمي‌تواند دو يا سه همسر را به يک ميزان دوست داشته باشد. اما عدالتي که شرط در ازدواج است اقتصادي است و آنجايي که قرآن مي‌فرمايد شما نمي‌توانيد عدالت را رعايت کنيد مراد عدالت قلبي است و البته شدني نيست. اما شرط فقهي براي تعدد زوجات عدالت اقتصادي است که مردها خيلي وقت‌ها مي‌توانند عدالت اقتصادي را ايجاد کنند و از اين حيث مانعي براي تعدد زوجات نخواهد بود./ زنان خبر

انتهاي پيام/1020ج
 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن