آخرین اخبار
پیوندهای مرتبط
کانال تلگرامي مشکات

پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظم رهبري

شبکه اطلاع رساني دانا

طنين ياس

اوقات شرعی
کد مطلب: 58995
لالايي مادر، موسيقي در رديف دشتي/موسيقي هر ملتي وجه جدايي ناپذير از هويت و زندگي روزمره /موسيقي مظلومترين هنر دنياست!
تاریخ انتشار : 1395/09/30 12:15:09
نمایش : 56
وقتي مادر لالايي را در گوش نوزادش زمزمه مي کند،در واقع دارد رديف دشتي مي خواند.بنابراين موسيقي هر ملتي وجه جدايي ناپذير از هويت و زندگي روزمره آنهاست.
به گزارش مشكات برين علي اکبر رجب زاده محقق، پژوهشگر، آهنگساز،تنظيم کننده،نوازنده پيشکسوت سازويلون،سرپرست ارکسترموسيقي سنتي خنياگران و از شاگردان بزرگان موسيقي همچون حبيب الله بديعي،تهراني،حسن کسايي ،همايون خرم و يا حقي است.بيش از 30 سال مشغول فعاليت درامر آموزش،پژوهش در مراکز آموزشي، فرهنگي، پژوهشي دانشگاهي است و همچنين قريب 45 سال سابقۀ فعاليت در زمينه موسيقي دارد. وي ارکسترخنياگران را از سال 1370 در تهران تاسيس نمود وتا کنون صدها اجراي زنده و برنامه فرهنگي و هنري در تهران و شهرستان هاي ايران داشته است. ساخته هاي موسيقي سنتي   علي اکبر رجب زاده در راديو و تلويزيون به دفعات بسيار به مناسبت هاي مختلف پخش شده اند.     وي تکه کلامش اين است که موسيقي مظلوم ترين هنر دنياست؛بخصوص که بعضي ها در اين هنر به تاجر تبديل شده اند و به فروش هنر خويش مشغولند. وي مصرانه مي گويد:«همين را تيتر کنيد!»

*درباره چگونگي گرايشتان به موسيقي سنتي برايمان بگوييد.

من از همان دوران جواني ودوره سربازي خود نسبت به اشعاري که ورد زبان مردم شده ويا برآرامگاه بزرگان نقش بسته بودند، حساس بودم.يکبار در دوره سربازي به زيارت آرامگاه حافظ(عليه رحمه) رفتم،همان جا از خود سوال کردم:«دليل انتخاب اين شعر(مژده وصل تو کو کز سر جان برخيزم/طاير قدسم و از دام جهان برخيزم) براي سنگ نوشته آرامگاه چه مي تواند باشد؟»با تحقيقاتي که بعدها انجام دادم دريافتم که سه بار به ديوان حافظ(عليه رحمه) تفال زده اند و هر سه بار همين شعر آمده است،بنابراين همين غزل بر روي سنگ قبر حافظ نوشته مي شود.

آغاز فعاليت جدي موسيقيايي من به سال 68 و مصادف با فرمان امام (ره) براي موافقت با پخش موسيقي از صدا و سيما بر مي گردد؛چرا که قبل از اين تاريخ يک دهه بود که فعاليت موسيقيايي کلا تعطيل شده بود.من موسيقي سنتي را از اين جهت برگزيدم که در دل شعر و موسيقي اش رازهاي مگو بسياري نهفته است.همواره سعي کرده ام با شعر و موسيقي ايراني گوشه هايي از موسيقي ملي خود را زنده نگه دارم.اگر چه ممکن است برخي صفحات تاريخ گواه برخورد قهري با موسيقي و موسيقي دان باشد-براي مثال در عهد صفويه دست نوازنده را قطع مي کردند-اما همواره روزنه اي براي تداوم حيات موسيقي ايراني پيدا شده است.

*موسيقي سنتي چگونه راه خود را پيدا کرد و تداوم يافت؟

در همان زمان موسيقي پايش به تعزيه باز شد.در واقع به هر يک از اعضاي تعزيه يک دستگاه موسيقي دادند.شمررا همواره در تعزيه خواني ها مخالف خوان صدا زده اند،که در حقيقت "مخالف خواني" علاوه بر صورت ظاهرمعنا،يک گوشه از دستگاه موسيقي محسوب مي شود و يا متني که علي اکبر(ع) مي خواند در دستگاه چهارگاه به گوشه رجز شناخته مي شود.

در اين بيت(راستگويان حجازي به نوا مي گفتند/ که حسين کشته شد از جور مخالف به عراق) منظور از راستگويان دستگاه راست پنجگاه است.حجازي همان گوشه حجازي و نوا اشاره به دستگاه نوا دارد.حسين،شور است و کشته شد به ماهور و جور مخالف به مخالف سه گاه اشاره دارد.عراق هم افشاري ست.بنابراين با تجزيه تحليل ابيات تعزيه به وضوح درمي يابيم که موسيقي در دل تعزيه ورود پيدا کرد و به حيات طيبه خويش تداوم بخشيد.

شاخص ترين ساخته هايتان را معرفي بفرماييد.*

تصنيف زلال عرفان در مدح مولا علي (ع)،تصنيف غدير خم،مولود کعبه ،کاروان سالار عشق و اربعين همگي ازتصنيف ها وکارهاي جديد آهنگ سازي من براي گروه خنيانگران است که اشعاراين تصنيف ها را محمد علي دلجويي سروده است.

 تصنيف مولود کعبه بارها از صدا و سيماي جمهوري اسلامي پخش شده است.در انتخاب شعرها با شاعر در ارتباط تنگاتنگ هستم و مشورتي کارها را به پيش مي بريم. براي مثال در همين تصنيف بيتي بود با اين مضمون(کعبه شاهد نيست ميلاد تورا/خود تو بر ميلاد کعبه شاهدي) اما چون علي (ع) را مولود کعبه مي نامند با مشورت اين بخش از سروده اينگونه تغيير يافت:(کعبه شاهد بود ميلاد تورا/حيرتم اول شهيد کعبه اي/يا علي در کعبه دنيا آمدي؟) يا علي در کعبه دنيا آمدي،پشت هر بيت تکرار مي شود.

تصنيف اربعين را با اين پيش زمينه ذهني ساختم که چهلم در واقع زمان نشانه گذاري قبر بوده است،هر چند در حال حاضرهمه اين رسم ها به گونه ديگري شده است.

اربعين آمده بار ديگر

اربعين شهداي بي سر

آمده زينب(س) از شام ويران

همره عابدين و اسيران

کربلا ببيند دوباره

بر حسينش نشانه گذاره

يا حسين يا حسين يا حسينم

در عزاي تو در شور نشينم

اين نشاني که سنگ مزاره

مي درخشد به سان ستاره

مرقد پاک سالار دين است

اربعين اربعين اربعين است...

 و اما در تصنيف کاروان سالارعشق چنين آمده است:

اي حسين اي کاروان سالار عشق

عشق تو ويران گر کاخ دمشق  

عشق تو عشقي ست در آزادگي

بندگان را چون نکردي بندگي

بنده را هر کس فرود آورده سر

از تو و عشق تو باشد بي خبر

عاشق آزاده زعالم بي نياز

زان جهت بر نيزه داري سر فراز و...

*اغلب خواننده تصنيف هاي شما چه کساني هستند؟

شعرتصنيف هايم توسط شاعر عارف بي ادعا و گوشه نشيني بنام محمد علي دلجويي سروده مي شوند.بارها از او خواهش کرده ام که خودش در صحنه حضور پررنگي داشته باشد، ولي ايشان دل از زندگي دنيايي کنده وگوشه زهد و پرهيز برگزيده است.

اغلب تصنيف ها نيزتوسط شاگردانم خوانده شده اند. اسامي برخي از شاگردانم که هم اکنون درخدمتشان هستم،عبارتند از: آرش پيله وراز کاشان،مهدي اکبري از تهران،علي عسکري از کاشان،موسوي از سيرجان کرمان و...

اما آن دسته از شاگردان بنده که با ارائه کارهاي شاخص به ماندگاري رسيده اند،عبارتند از:برادران مينوسپهر که تکنوازي ارکستر ملي را انجام مي دهند،شاهين علوي از نوازندگان برجسته،حميد دادو    ني نواز که در حال حاضر مشغول انجام کارهاي فرهنگي در ارمنستان نيز هست.مهدي نوري که کارهايي درباره مهدويت و امام حسين(ع) خوانده است.  

*تعدادي ازپژوهش هاي مکتوب خود را که در زمينه رشته تخصصي تان موسيقي سنتي انجام داده ايد،نام ببريد.

درباب جايگاه شعر و موسيقي اين توفيق را داشته ام که با فيلسوفان جهان اسلام نظير علامه جعفري سلسله مباحثي داشته باشم.درزمينه گرفتن مجوزبراي کنسرت هايمان نيز چون بن مايه مذهبي و سنتي داشته اند،همواره با فضاي باز کاري روبرو بوده ايم و حتي اجراهايي در شهرهاي مذهبي از جمله قم داشته ايم.تعدادي از پژوهش هاي مکتوب بنده در عرصه موسيقي سنتي و مذهبي به قرار زيرند:

1-تحقيق و پژوهش در موسيقي ملي ايران با عنوان (هفت دستگاه موسيقي)

2-تحقيق و پژوهش در موسيقي ملي ايران با عنوان (مولانا و موسيقي)

3-پژوهش در موسيقي با عنوان(موسيقي مذهبي)در دانشگاه

4-پژوهش در موسيقي با عنوان(ريتم شناسي)

5-پژوهش دستگاهي مناسبت خواني در دانشگاه
طنين ياس

 

انتهاي پيام/1020ج

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن