کد مطلب: 58942
مقام و منزلت زن در قرآن
جايي که خداوند در قرآن زن را بر مرد برتري داد
تاریخ انتشار : 1395/09/22 15:41:15
نمایش : 176
اسلام زن را بعنوان مسئله مهم زندگي و متمم حيات انساني در مسائل اجتماعي، اخلاقي و قانوني خود جا داده و او را به عنوان عضو موثر جامعه دانسته است .
به گزارش مشکات برين مقام زن در اسلام چنان است که در قرآن کريم سومين سوره مفصل به نام "النساء" ناميده شده است و در ده سوره ديگر مسائلي مربوط به حقوق و منزلت زنان است و همه جا در خطابات عام آنان مورد خطابند و همچنين مي توان از بسياري از مفاهيم قرآن مي توان نکات مهمي را در اين رابطه استنباط کرد و مي توان اين ادعاي دروغ را که اسلام براي زن ارزشي قائل نيست بدينوسيله بطور کلي منتفي دانست.

اسلام زن را بعنوان مسئله مهم زندگي و متمم حيات انساني در مسائل اجتماعي، اخلاقي و قانوني خود جا داده و او را به عنوان عضو موثر جامعه دانسته است .

پيامبر اکرم صلوات الله عليه و اله آنگاه که از زنان بيعت گرفت به آنان اعلام کرد شما از عناصر اصلي اجتماع و ارکان بنيادي جامعه هستيد و براي حفظ و سلامت آن بايد به ميزان سهم خود از آن پاسداري نمائيد.

يا ايها النبي اذا جاءک المومنات يبايعنک ....

اي پيامبر اگر زنان مؤمنه آمدند تا با تو بيعت کنند (اينکه) با خداوند شريک نگيرند و دزدي نکنند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند (سقط جنين نکنند) و تهمتي نسازند، از آنچه ميان دست و پاي ايشان است (فرزند غير را به شوي خود نسبت ندهند) و در نيکوکاري ها از تو پيروي کنند با ايشان بيعت کن و براي ايشان ازخداوند آمرزش خواه، بدرستي که خداوند آمرزنده و مهربان است . سوره ممتحنه آيه 12

زن بعنوان موجودي زيبا، ظريف، مستقل، آرامي بخش، با تقدس دختري، همسري، خواهري و مادري در مسير تکامل جامعه است و تا ارزش خود را نشناسد و يا جامعه از موهبت او محروم باشد انحطاط قطعي آن جامعه را بدنبال خواهد داشت .

«و الله جعل لکم من انفسکم ازواجا و جعل لکم من ازواجکم بنين و حفده و رزقکم من الطيبات افبالباطل يومنون و بنعمت الله يکفرون» سوره نحل آيه 27

بسياري از تکاليف مشخص شده براي زنان و مردان يکسان بوده و تفاوت هاي موجود مربوط به نقش، ظرفيت و لياقت هر يک بوده و حقوق آنان نيز بر اين اساس معين شده است .

«يا ايها الناس اتقوا ربکم الذي خلقکم من نفس واحده و خلق منها زوجها و بثّ منهما رجالا کثيرا و نساء و اتقوا الله الذي تسائلون به و الارحام ان الله کان عليکم رقيبا» سوره نساء آيه 1

اي مردم پروا کنيد از خداوندي که شما را از نفس و ريشه واحد و يگانه آفريد پس از آن از همان ريشه همسرش را آفريد و از آن دو مردان و زنان فراواني را پديد آورد و پروا کنيد از خداوندي که به او همديگر را سوگند مي دهيد و پروا کنيد از خويشاوندان، بدرستي که خداوتد بر شما ناظر و رقيب است

. «190. إِنَّ فى خَلْقِ السَّماواتِ وَالْاَرْض ِ وَاخْتِلافِ اللَّيْل ِ وَالنَّهارِ لَآياتٍ لِاُولِى الْاَلْبابِ. 191. اَلَّذينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيامَاً وَ قُعُودَاً وَ عَلى جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فى خَلْقِ السَّماواتِ وَالْاَرْض ِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلَاً سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النّارِ. 192. رَبَّنا اِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النّارَ فَقَدْ اَخْزَيْتَهُ وَ ما لِلظّالِمينَ مِنْ اَنْصارٍ. 193. رَبَّنا اِنَّنا سَمِعْنا مُنادِيَاً يُنادى لِلْايمانِ اَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنّا رَبَّنا فَاغْفِرْلَنا ذُنُوبَنا وَ كَفِّرْ عَنّا سَيِّئاتِنا وَ تَوَفَّنا مَعَ الْاَبْرارِ.194. رَبَّنا وَ آتِنا ما وَعَدْتَنا عَلى رُسُلِكَ وَ لاتُخْزِنا يَوْمَ الْقِيامَةِ اِنَّكَ لاتُخْلِفُ الْميعادَ.195. فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ اَنّى لااُضيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْض ٍ فَالَّذينَ هاجَرُوا وَ اُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ اُوذُوا فى سَبيلى وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَاُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَاُدْخِلَنَّهُمْ جَنّاتٍ تَجْرى مِنْ تَحْتِهَاالْاَنْهارُ ثَوابَاً مِنْ عِنْدِاللَّهِ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ.» آل عمران آيات 190 تا 195

« يَوْمَ تَرَي الْمُؤْمِنينَ وَ الْمُؤْمِناتِ يَسْعي‏ نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْديهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ بُشْراکُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ» - حديد آيه 12

بنابراين زن و مرد در بهره مندي از کسب و سعي و تلاش و پاداش عبادت و الزلم به وظايف و مسئوليت ها مساويند .

«وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلي‏ بَعْضٍ لِلرِّجالِ نَصيبٌ مِمَّا اکْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصيبٌ مِمَّا اکْتَسَبْنَ وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ کانَ بِکُلِّ شَيْ‏ءٍ عَليماً سوره» مبارک نساء آيه 32

هر کس متناسب با شرايط خلقت خود از خزانه بي پايان الهي بهره اي دارد که بايد از فضل و احسان خداوند آنرا جستجو کند و تمناي بي جا نيز نداشته باشد و مرد و زن هر کدام وظايف محوله را از نظر فردي و اجتماعي ايفا نمايند .

«وَ الْمُطَلَّقاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلاثَةَ قُرُوءٍ وَ لا يَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَکْتُمْنَ ما خَلَقَ اللَّهُ في‏ أَرْحامِهِنَّ إِنْ کُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ بُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ في‏ ذلِکَ إِنْ أَرادُوا إِصْلاحاً وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَ اللَّهُ عَزيزٌ حَکيمٌ» سوره بقره آيه 228

درجه خاص مرد بر زن امتيازي است که از نظر مرد بودن و قدرت ، کفالت و رعايت و ...مسئوليت هاي اجتماعي داراست و بايد در جهت حفظ و آرامش و رفاه خانواده و جامعه صرف گردد و هرگز نشانه کرامت بيشتر او نسبت به زن قلمداد نمي شود زيرا :

«انّ اکرمکم عند اللّه اتقيکم»

زن نيز به نوبه خود با توجه به آيه فوق امتيازات خاصي را داراست که منحصر به وجود او و متناسب با خاصه هاي وجودي و تکويني اش مي باشد.

در قرآن کريم مردان و زنان با القاب مساوي و همسان ياد شده اند که بر نقش و جايگاه هر يک در جامعه و مساوي بودن آنان در اصل تکليف تاکيد دارد .

« إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا ﴿۳۵﴾»  سوره احزاب آيه 35

«ِنَّ الْمُصَّدِّقينَ وَ الْمُصَّدِّقاتِ وَ أَقْرَضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً يُضاعَفُ لَهُمْ وَ لَهُمْ أَجْرٌ کَريمٌ» سوره احزاب، آيه 18

در بعضي از آيات قرآن مي توان به برتري زن بر مرد استنباط نمود که اين امر وظايف آنان را نسبت به جامعه سنگين تر مي نمايد.

«إِذْ قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ ما فِي بَطْنِي مُحَرَّراً فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (35) فَلَمَّا وَضَعَتْها قالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُها أُنْثى‏ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثى‏ وَ إِنِّي سَمَّيْتُها مَرْيَمَ وَ إِنِّي أُعِيذُها بِكَ وَ ذُرِّيَّتَها مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ (36)» سوره آل عمران، آيات 25 و 36

در ادامه اين گفتگو خداوندد مي فرمايد : «فتقبلها ربها بقبول حسن و انبتها نباتا حسنا ....»

در آيه فوق «ليس الذکر کالانثي» به برتري زن بر مرد اشاره دارد که از نظر قرب و نزديکي او به بارگاه لطف و احسان پروردگار عالم است.

اما در مورد اختلافات حقوقي زن و مرد دلايل متعددي ذکر شده که از جمله آن روايت زير است :

از امام محمد باقر عليه السلام پرسيدند چرا زن ضعيف و مسکين يک سهم از ارث مي برد و مرد دو سهم ؟ حضرت فرمودند : زيرا بر زن جهاد و نفقه و خونبها نيست و اينها همه بر عهده مرد است.

حق هر کس بايد متناسب با توجه به مسئوليت و نقش او در جامعه تعيين شود و جامعه اي که زن را به تلاش براي کسب در آمد چون مردان از خانه به بيرون کشانده ، سِمَت مادري و زن بودن و نقش هاي اساسي تربيتي و مديريتي او را ناديده بگيرد ، اجتماع کامل و ايده آلي نيست . اسلام براي اين نقش اهميت فوق العاده اي قائل شده و جنبه هاي معنوي تربيتي را عمدتا به او سپرده است .

 « وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ إِحْساناً حَمَلَتْهُ أُمُّهُ کُرْهاً وَ وَضَعَتْهُ کُرْهاً وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً حَتَّي إِذا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعينَ سَنَةً قالَ رَبِّ أَوْزِعْني‏ أَنْ أَشْکُرَ نِعْمَتَکَ الَّتي‏ أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلي‏ والِدَيَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صالِحاً تَرْضاهُ وَ أَصْلِحْ لي‏ في‏ ذُرِّيَّتي‏ إِنِّي تُبْتُ إِلَيْکَ وَ إِنِّي مِنَ الْمُسْلِمينَ» سوره احقاف آيه 15

امام رضا عليه السلام مي فرمايند : «و بدان حق مادر ، لازم ترين حقوق و واجب ترين آنهاست زيرا او باري را برداشته که هيچ کس بر نمي دارد و فرزند را حفظ کرد ، با گوش و چشم و ساير اندامها ، در حالي که به اين کار شاد و خوشرو بود ، با همه دشواريهايي که هيچ کس بر آن تاب و و شکيبائي ندارد فرزند خود را حمل کرد ، راضي شد که خود گرسنه بماند و او سير شود ، و خود تشنه بماند و او سيراب گردد ، و خود برهنه بماند و اورا بپوشاند و خود در آفتاب بماند و او را سايه دهد ، پس بايد شکر از او و نيکوئي به او ، به اين اندازه باشد ، هر چند طاقت اداي کمترين حق او را نداريد ، مگر به ياري خداوند»

وجوه اختلافات حقوقي بين زن و مرد بواسطه شرايط روحي و تکويني او و در راستاي نقش او در جامعه است و اين به معناي بها ندادن و کم ارزش قلمداد کردن او نيست . چنانچه خداوند متعال در ضمن بر شمردن دعاها متقين دعا در باره همسر را در صدر آنها قرار داده است.

أُوْلئِکَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِما صَبَرُوا وَ يُلَقَّوْنَ فيها تَحِيَّةً وَ سَلاماً (75)

طنين ياس

 

انتهاي پيام/1020ج

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن