آخرین اخبار
پیوندهای مرتبط
کانال تلگرامي مشکات

پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظم رهبري

شبکه اطلاع رساني دانا

طنين ياس

اوقات شرعی
کد مطلب: 58765
پيشينه تاريخي چادر، از ديروز تا امروز
تاریخ انتشار : 1395/08/19 15:26:36
نمایش : 93
چادر نوعي پوشش است که به صورت پارچه نيم دايره‌اي شکل و معمولاً به رنگ‌هاي سياه يا سفيد طراحي مي گردد. به عقيده صاحب نظران اين نوع پوشش متعلق به فرهنگ اصيل ايراني است و از فرهنگ هاي ديگر وارد جامعه ايران نشده است.

به گزارش مشکات برين، چادر يا همان پوشش رويين زنان که ويژگي عمده آن گشاد و سرتاسري بودن مي‌باشد، بهترين نوع حجاب و پوشش است، به طوري که تمام قامت خانوم‌ها و حتي گاه صورت آنها را مي‌پوشاند. به همين خاطر بايد گفت چادر از نظر کارکرد به گونه‌اي است که از بالاي سر پوشيده مي‌شود و پوشش بيشتر و بهتري نسبت به بدن دارد.

درباره اين که ريشه اين واژه چيست اطلاعات مشخصي وجود ندارد، اما برخي آن را با  واژه هندي «چاترا» به معناي آفتاب‌گير مطرح کرده‌اند که قطعي نبوده و نيازمند پژوهش بيشتري مي‌باشد.با اين همه پيش از اسلام اين کلمه به پوشش سراسري اطلاق مي‌شده و ريشه اين نوع پوشش به دوران کهن و پيش از اسلام بر مي‌گردد. پس از دوره اسلامي نيز معرب کلمه به صورت شوذر به معنايي چادر در فارسي مورد استفاده قرار گرفت و دقيقاً  همان معني را داشت؛ يعني پوشش سراسري که زنان براي پوشاندن و ستر و حجاب برتر به کار مي‌بردند.

چنانکه در دوره هخامنشي چادر در کنار ساير پوشش‌ها و با تاج يا ديهيم کاربرد داشته است.

کاربرد چادر به عنوان تن پوش زنانه از دوران‌هاي کهن گزارش شده، چنانکه اين نوع پوشش در دوران پارت‌ها (اشکانيان) وجود داشته است. لباس اصلي آنها مرکب از تن پوشي پرچين و بلند بوده که تا روي قوزک پاها با چين‌هاي ظريف و فراوان قرار مي‌گرفت. در کتاب پوشاک در ايران زمين گفته شده که چنين پوشش‌هايي در سر تا سر مناطق آسيايي و از دوران هخامنشي رواج داشته است. همچنين زنان ايراني رداهاي مي‌پوشيدند که تمام اندامشان را پوشش مي‌داد. در برخي از آثار، زنان اين دوران را با تن پوش‌هاي بلندي که تا پايين پا مي‌آمد، تصوير شده‌اند، با آستين‌هايي که برش و اندازه آنها متغير بوده و يک يا چند لايه داشت.

 در همين دوران بسته به موقعيت اجتماعي افراد، گاه سر با يک پوشش ضخيم سفيد يا شالي سبک‌تر از رنگ تيره که به دور سر، گردن و شانه‌ها پيچانده مي‌شد، پوشانيده مي‌گرديد.

به هر شکل در نقوش باقي مانده از اين دوران و از قرن اول ميلادي مشخص مي‌شود که  چادر به صورت کامل آن مطرح بوده و مورد استفاده قرار مي‌گرفته است. همچنين در داستان‌ها و حکايت‌هاي ادبي فارسي اين دوران به وضوح پوشش حجاب ديده مي شود به طوري که در اين داستان‌ها در پس پرده بودن زنان يا نقاب داشتن آنها به صورت‌هاي مختلف به تصوير کشيده شده است

پوشش چادر و سر و صورت در ميان زنان اشکاني نسبت به زنان هخامنشي پيشرفت بيشتري داشت يا به عبارتي مي‌توان نحوه به کار بردن چادر توسط آنها را بيشتر قلمداد کرد به ويژه که زنان اشکاني از نوعي کلاه عمامه وار براي پوشش سر خود استفاده مي‌کردند که تقريبا همه موهاي آنها را پوشش مي‌داد. برخي از محققان معتقدند چادرهايي که در مجسمه‌ها و نقش‌ها نشان داده مي‌شود، پارچه‌اي مستطيل شکل بوده که آن را به صورت استوانه‌اي در مي‌آوردند.

نوع چادري که زنان اشکاني استفاده مي‌کردند، به رنگ‌هاي ارغواني و سفيد بوده و آنگونه که از مجسمه زن اشکاني در موزه دمشق بر مي‌آيد، پوشش زنان اين دوره براي ما تاحدي روشن مي‌شود. در اين اثر مشخص است که اين بانو نشسته و چادري او را پوشانده است.

همچنين نقاشي‌هاي دوران اشکاني زناني را نشان مي‌دهد که پوشش آنان با رنگ آميزي‌هايشان گواهي بر استفاده اين بانوان از پوششي همچون چادر است. چراکه در اين نقاشي‌ها زني وجود دارد که چادري ارغواني و بزرگ به سر افکنده و سرتا سر بدنش را پوشش داده است.

همچنين بانوان اين دوران پارچه‌اي را همچون شنل از روي دوش‌هاي خود مي‌آويختند و يا از آن مانند چادر استفاده مي‌کردند و گاه آن را به دور کمر خود مي‌بستند.

در دوران ساسانيان نيز استفاده از چادر به صورت‌هاي مختلف رواج داشته است. چنانکه در بررسي بشقاب‌هاي نقره اين دوران به خوبي مشخص شده که چادر براي زنان ساساني از عناصر مهم پوشش تن و سر بوده و يا به صورت‌هاي گوناگون از آن استفاده مي‌کردند. گاه نيز آن را مانند زنان روستايي به دور کمر خود مي‌بستند.

علاوه بر اين که شنل نيز به عنوان نوعي بالاپوش از عناصر مهم پوشاک زنان ساساني بوده و از سوي برخي زنان طبقات اجتماعي استفاده مي‌شد که شباهت زيادي به چادر دارد.

درباره کاربرد چادر توسط زنان عهد ساساني گفته شده که زنان اين دوران گاهي چادري گشاد و پرچين به سر مي‌کردند که تا وسط ساق پا مي‌رسيده است و حتي از نقوشي که از بانوان ساساني در بشقاب‌هاي نقره‌اي نشان داده شده، هر يک از اين بانوان چادري به خود مي‌پيچيدند. به همين خاطر بايد گفت چادر که از دوره‌هاي کهن و حتي از زمان پارسي ها مورد استفاده بانوان ايراني بوده، در اين دوره نيز به صورت‌هاي مختلف مورد استعمال قرار مي‌گرفته است.

در متون قديم فارسي که بيانگر واقعيات دوران کهن است، مي‌توان اشاراتي درباره پوشش با چادر يا ساير اشکال پوششي مانند چادر را يافت. به عنوان نمونه زماني که گفتگويي شيرين با پادشاه جديد و ناپسري‌اش، شيرويه، به پايان مي‌رسد، شيرين چادر خود را بر مي‌دارد تا ثابت کند اين زيبايي‌اش بوده که شاه فقيد، خسرو پرويز را مسحور خود ساخته است و بدين گونه چهره‌اي که تا آن لحظه توسط ديگران رؤيت نشده بود، ديده شد. چنانکه ملاحظه مي‌کنيد اين متن به کاربرد چادر و يا مشابه آن دلالت دارد.

حجاب و چادر در بين برخي زنان ايراني پيش از اسلام متداول بوده، گر چه ممکن است گفته شود، اين چادر صرفا به عنوان يکي از انواع تن پوش‌ها همواره شکل يکساني نداشته و آثار ادبي، اين احتمال را توقيت مي‌کنند که چادر آن دوران در اصل روبنده يا تن پوشي بوده که کل بدن و صورت را در بر مي‌گرفته است يا چادر در روزگاري از همان عصر تنها از دو قسمت بالايي و پاييني تشکيل مي‌شده است. اما به هر شکل وجود آن را نمي‌توان انکار کرد.

در دوره اسلامي، چادُر يا چادَر به شکل تن پوش رويي، بي آستين، گشاد و محيط بر بدن، توسط زنان در به ويژه در ايران کاربرد بيشتري يافت. اين پوشش در عربي (ملحف) يا (ملحفه) نيز ناميده مي‌شود.

بي شک پوشش زنان ايراني بعد از اسلام با توجه به دستورات شرعي اسلام و زمينه‌اي که آنها از پوشش داشتند، استفاده از حجاب چادر را قطعي مي‌نمايد. اگر چه اطلاعات ما در اين زمينه چندان نيست، اما مي‌توان دريافت که تن پوش زنان در قرن اوليه تن پوش محلي بوده که بر گرفته از همان تن پوش دوره ساساني بوده، ولي مقنعه و چادر از عناصر اصلي و مهم پوشش زنان اين عصر در خارج از خانه بوده است. استفاده از چادر سياه رنگ سراسري که تمام بدن را مي پوشانيده، از قرون اوليه اسلامي قطعي و يقيني مي‌باشد.

همچنين استفاده از عمامه و مقنعه در کنار چادر پوششي براي سر زنان ايراني در دوران اوليه اسلامي بوده و گاهي نيز از پيشاني بندهايي استفاده مي‌کردند که مزين به جواهر آلات بوده است. مقنعه به عنوان پوشش بانوان همواره با چادر ملازم و همراه بوده و در دوران بعد از اسلام رواج زيادي مي‌يابد، به گونه‌اي که در تصاوير بر جا مانده از آن دوران قابل مشاهده و بررسي است و حتي در آثار ادبي قرون نخستين اسلامي و به ويژه در شعر شعرا از مقنعه به صورت خاص و يا در کنار چادر ياد شده و تصاوير فراواني از زنان محجبه ايراني با مقنعه به تنهايي و يا در کنار چادر ديده مي شود که همه اينها نشانگر رواج اين گونه پوشش براي بانوان در اين دوران‌ها مي‌باشد.

اين مطلب به قدري دقيق است که مي‌توان با قاطعيت تمام گفت در همه دوره‌هاي اسلامي، زنان به ويژه بانوان ايراني حجاب سراسري که همان چادر سياه باشد، را به کار مي‌بردند. اين خانم‌ها هنگام خروج از خانه روبندي نيز از پيشاني آويزان مي‌کردند، يا همراه چادرها از روبندهاي ابريشمي استفاده مي‌کردند، تا صورت‌هايشان پوشيده باشد. در مينياتوري قديمي در کتابخانه ملي پاريس که ترکان خاتون مادر سلطان محمد خوارزمشاه و حرم‌هاي او تصوير شده، دو زن يکي با چادر سفيد و ديگري با مقنعه و چادر سياهي ديده مي‌شوند که حقانيت ادعاي ما را اثبات مي‌نمايد. علاوه بر اينکه محققان اين عرصه به رواج چادر به عنوان پوشش اصلي زنان دوره‌هاي مختلف اسلامي تاکيد دارند.

البته در برخي از دوره‌ها ممکن بود که در رنگ چادر تغييراتي ايجاد شود چنانکه در برخي از سفرنامه‌هاو آثار تاريخي عصر صفويه بيان شده که زنان اين دوران هنگامي که مي‌خواهند از خانه بيرون بيايند، روي لباس‌هاي خود پوشش بلند سفيدي مي‌پوشيدند که سر تا سر بدن آنها و صورتشان را پوشش مي‌داد. البته ممکن است اين پوشش جلوي صورت زنان بوده  که علاوه بر چادر و بر روي آن قرار مي‌گرفته چنانکه تا دوره‌هاي اخير نيز رايج بوده است.

منبع: فرهنگ نيوز

انتهاي پيام/1020ج

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن