کد مطلب: 58764
تجمل گرايي آفت جامعه اسلامي
تاریخ انتشار : 1395/08/19 15:25:55
نمایش : 381
گرايش به تجمل يك امر طبيعي و فطري است ولي مراد از تجمل گرايي در اينجا، شكل افراطي اين گرايش است كه پيامدهاي زيانباري را بر اقتصاد سالم خانواده و جامعه بر جا مي‌گذارد و از مصاديق اتراف، تبذير، اسراف و مانند آن به شمار مي‌آيد.

به گزارش مشکات برين، «مفهوم سبک زندگي» (life style) از زمره مفاهيمي است که در حوزه جامعه‌شناسي و مطالعات فرهنگي براي بيان پاره‌اي واقعيت‌هاي فرهنگي آن را مطرح و به کار مي‌برند. امروزه ابزارهاي تکنولوژيک، فاصله ها را بسيار به يکديگر نزديک کرده است و عملا دنيا تبديل به دهکده اي کوچک شده است که در اين ميان قدرت هاي برتر با رويکردها، با سياست ها و با کمک ابزارهاي مختلف در جهت تبليغ و اشاعه فرهنگ و انديشه هاي خود تلاش مي کنند.

در اين ميان آن فرهنگ هاي که از پيشنه غني برخوردار نباشند و يا صاحبان آن فرهنگ هايي که از فرهنگ خود بيگانه باشند، بيشترين خطر متوجه آنها خواهد بود. جامعه اسلامي ايران از يک پشتوانه فرهنگي غني برخوردار است. از اينرو نيازي براي پذيرش فرهنگ بيگانه ندارد. لذا بر اساس چنين نگاهي است که مسئولين نظام در راس همه آنها، مقام معظم رهبري در راستاي تمدن سازي و يا تمدن نوين اسلامي، مقوله سبک زندگي اسلامي را نيز مطرح کرده اند.

ايشان فرمودند: «يکي از ابعاد پيشرفت با مفهوم اسلامي عبارت است از سبک زندگي کردن، رفتار اجتماعي، شيوه‌ي زيستن – اينها عبارهٌ اخراي يکديگر است…بخش حقيقي، آن چيزهايي است که متن زندگي ما را تشکيل مي دهد؛ که همان سبک زندگي است که عرض کرديم. اين، بخش حقيقي و اصلي تمدن است؛ مثل مسأله ي خانواده، سبک ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوي مصرف، نوع خوراک، نوع آشپزي، تفريحات، مسأله ي خط، مسأله ي زبان، ‌ کسب و کار، رفتار ما در محل کار، رفتار ما در دانشگاه، رفتار ما در مدرسه، رفتار ما در فعاليت سياسي، رفتار ما در ورزش، رفتار ما در رسانه‌اي که در اختيار ماست، رفتار ما با پدر و مادر، رفتار ما با همسر، رفتار ما با فرزند، رفتار ما با رئيس، رفتار ما با مرئوس، رفتار ما با پليس، رفتار ما با مأمور دولت، سفرهاي ما، نظافت و طهارت ما، رفتار ما با دوست، رفتار ما با دشمن، رفتار ما با بيگانه؛ اين ها آن بخش هاي اصلي تمدن است، که متن زندگي انسان است.»( بيانات مقام معظم رهبري در ديدار با جوانان استان خراسان شمالي، ۲۳ / ۷ / ۱۳۹۱)

سبک زندگي اسلامي از جمله مفاهيمي است که در صورتي که بتوانيم آن را در جامعه اسلامي خود احيا و پياده سازي کنيم، بي گمان در مسير ديني حرکت کرده ايم و توانسته با اين اقدام خود،دين را ياري کنيم. ياري کردن دين هميشه به جهاد نيست. به سبک اسلامي زندگي کردن نيز حمايت از دين و اجراي دين است. در حقيقت وقتي سبک زندگي اسلامي داشته باشيم همه خواسته هاي اسلام نيز اجرا مي گردد. حال ببينيم سبک زندگي اسلامي چيست و چه تعريفي مي توانيم از اين مفهوم ارائه بدهيم:

«سبک زندگي که شامل مجموعه رفتارها و الگوهاي کنش‌ هر فرد که معطوف به ابعاد هنجاري و معنايي زندگي اجتماعي ميباشد اطلاق مي‌شود و نشان‌دهنده کم و کيف نظام باورها و کنش‌هاي فرد است». به عبارتي سبک زندگي بر ماهيت و محتواي خاص تعاملات و کنش‌هاي اشخاص در هر جامعه دلالت دارد و مبين اغراض، نيات، معاني و تفاسير فرد در جريان عمل روزمره و زندگي روزانه است. سبک زندگي پايه و اساس فهم شرايط فرهنگي موجود و تحولات پيش رو در اين حوزه تلقي مي‌شود و نشان مي‌دهد که در بطن ارزش‌هاي موجود در خرده‌نظام فرهنگي چه مي‌­گذرد. در واقع با به‌کارگيري مفهوم سبک زندگي و تعمق در آن مي‌توان از هنجارهاي پنهان در اذهان، باورها و رفتارهاي مردم يک جامعه، سر درآورد و از جهت‌گيري‌ها و الگوهاي موجود يا در حال شکل‌گيري، تفسير واقع‌بينانه‌اي اريه کرد.

بر اين اساس، سبک زندگي، همه ابعاد جزئي زندکي انسان را در بر مي گيرد و به همه اعمال و رفتارهاي او شکل مي دهد. جالب تر از همه اين است که سبک زندگي را اگر در تک تک افراد لحاظ کنيم، يک مدل و الگوي ساختاري کامل براي جامعه را شکل مي دهد. بر همين اساس در اين نوشتار به يکي از چالش هاي جدي جامعه امروز خودمان مي پردازيم که به شدت سبک زندگي اسلامي مردم را تحت تاثير قرار داده است.

مصرف گرايي يا تجمل گرايي!!!

مصرف گرايي در درون خود مفاهيمي بسياري را نهفته دارد. در درون اين واژه، تجمل گرايي است، استفاده از کالاهاي خارجي است. اشتغال براي خارجي ها و بيکاري براي جوانان سرزمين خود است و…

از سويي ديگر تجمل گرايي در دين اسلام و سبک زندگي اسلامي هيچ شان و جايگاهي ندارد و اسلام به شدت با مصرف گرايي همراه با اسراف و تجمل گرايي در هر حالت و شکلي مخالفت مي کند. مصرف‌گرايي مشوق يک نظام اجتماعي، اقتصادي است که همواره خريدکالا و خدمات بيشتر را طرح ريزي مي کند. اين مقوله در اقتصاد عبارت از اتخاذ سياستها ي اقتصادي براي اشاعه مصرف است.

در طي يک دهه گذشته، سبک زندگي مردم کشورمان در حوزه مصرف گرايي و تجمل گرايي به شدت در حال تهديد مي باشد. به گونه اي که اين موضوع در سطح کلان اقتصاد ملي را نيز درگير کرده است. يکي از جريان هاي موثر بر روي ميزان مصرف گرايي رسانه هاي جمعي هستند. زيرا تبليغات در رسانه ها به صورت ناهشيارانه و گاهي هوشيارانه فرهنگ مصرف گرايي را تبليغ مي کنند و افراد را به مصرف بيشتر و بيشتر تشويق مي کنند.  امروز بدون تعارف، رسانه ملي در اين حوزه يد طولاي پيدا کرده است و در اواسط هر برنامه اي و در حين تبليغات، فرهنگ مصرف گرايي و تجمل گرايي را به شدت خواسته و يا نخواسته تبليغ مي کنند، حال رسانه ها و شبکه هاي ماهواره اي که جاي خود دارد. شبکه هاي تلويزيوني با قدرت سمعي و بصري اين کار را مي کنند و فروشگاه ها نيز همين سبک را کامل مي کنند. عامل ديگري که بر مصرف گرايي شديد در جامعه ما دامن مي زند، نداشتن امنيت اقتصادي است که بيشتر در کشورهاي در حال توسعه ديده مي شود. دراين کشورها به علت گراني هاي کاذب و احساس فقدان امنيت اقتصادي افراد جامعه به تهيه کالاهايي مي پردازند که گاهي اصلا به آن نياز ندارند و در واقع براي روز مبادا دست به چنين کاري مي زنند.

از ديگر عواملي به شدت به مصرف گرايي و تجملگرايي در جامعه اسلامي دامن مي زند، وجود يک طبقه مرفه و ثروتمند است. اين گروه که با طبقات ديگر جامعه اختلاف طبقاتي بسياري دارد اين خصلت سرمايه داري انها را تنوع طلب بار مي اورد و به سوي مصرف گرايي و تجملگرايي گرايش پيدا مي کنند.

بنابراين جلوي اين نگرش هادر جامعه اسلامي بايد گرفته شود چرا که ارکان نظام اسلامي و جامعه اسلامي را تهديد مي کند. مصرف گرايي دور از نياز و تجمل گرايي که با اشرافيت همراه باشد پيامدهاي سهمگيني را به همراه خواهد داشت که از جمله مي توان به تبديل شدن ثروت و مصرف به ارزش برتر،  نمايش ثروت توسط گروهي در جامعه، شکاف طبقاتي ، احساس محروميت به اين معنا که حتما بايد فلان چيز را داشته باشيم چرا که تأثير نمايش ثروت و تبليغات باعث احساس نياز شديد به کالاهاي مصرفي مي‌شود و همه در پي بدست آوردن کالاهاي گوناگون و غير ضرور هستند.

اين مباحث نبايد ما را به سوي اين مبحث سوق دهد که اسلام با رفاه طلبي مخالفت مي کند. هرگز!! اسلام نه تنها با رفاه، امنيت و آرامش انسانها مخالفت نمي کند، بلکه با سبک زندگي درست، زمينه خوب زندگي کردن را آموزش مي دهد. در اسلام در هر امري ميانه روي پسنديده است و افراط و تفريط مذموم و مورد نکوهش است چنانکه حضرت امير مؤمنان(ع) مي‌فرمايد: «روش ما اعتدال و سنت ما رشد است. بر تو باد رعايت اعتدال در فقر و غنا. اتخاذ روش اعتدال، نشانه مروت است. انسان زرنگ کسي است که در تأمين حوائجش اعتدال ورزد و در راه تأمين درخواست‌هايش اجمال ورزد. اعتدال در امور بايد مرکب انسان و هدف وي رسيدن به کمال باشد. وقتي خداوند اراده کند که خيري را به عبدش برساند اعتدال را به وي الهام مي‌کند.

در سبک زندگي اسلامي، اسراف ناپسند است. اسراف شامل هر چيزي است که از حد خود تجاوز کرده است و اين شامل مصرف با تمام ابعاد آن نيز مي‌شود. تبذير از مصاديق اسراف است اميرالمومنين(ع) درباره آن مي فرمايد: «ان عطاء المال في غير حقه تبذير و اسراف»«خرج کردن نا به جا، به يقين، حيف و ميل و اسراف است».

در جمع بندي از مباحث فوق بايد گفت که امروز فرهنگ غربي به شدت در جهت مصرف گرايي و تجملگرايي تبليغ مي کند.تبليغ مي کند تا بتواند بازاري براي کالاهاي خود پيدا کند و از اين طريق بتواند اقتصاد خود را رونق بدهد. اين در حالي است که با اين اقدام اقتصاد کشورهاي اسلامي به شدت ضربه مي بيند. بنابراين سبک زندگي اسلامي در مقوله مصرف گرايي و تجمل گرايي اينگونه است که مصرف مان بايد بر اساس نيازهايمان و براساس ضرورت هايمان باشد. در مصرف نبايد اسراف داشته باشيم. ثروت زياد ما نبايد گروه هاي از جامعه را به سوي تجمل گرايي سوق دهد بلکه سرمايه ها بايد در خدمت جامعه اسلامي به کار گرفته شود. همچنين نبايد فراموش کنيم که از آثار شوم تجمل گرايي، غفلت از ياد خداوند است. چنانکه مي فرمايد:

«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُلْهِکُمْ أَمْوالُکُمْ وَ لا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ» (منافقون/ ۹)

اي کساني که ايمان آورده ايد! اموال و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نکند! و کساني که چنين کنند، زيان کارانند.

بنابراين وقتي درست مصرف کردن را در زندگي رعايت کنيم، با  اين عمل درست دين را نيز ياري کرده ايم.

منبع: فرهنگ نيوز

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن