آخرین اخبار
پیوندهای مرتبط
کانال تلگرامي مشکات

پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظم رهبري

شبکه اطلاع رساني دانا

طنين ياس

اوقات شرعی
کد مطلب: 58742
سنجش عملکرد وزارت بهداشت براي ترويج زايمان طبيعي در طرح تحول سلامت
تاریخ انتشار : 1395/08/16 11:49:20
نمایش : 192
براساس آمار اداره سلامت مادران وزارت بهداشت در سال 1390 از مجموع 1.3 ميليون زايمان ثبت‌شده در کشور، حدود 53 درصد زايمان‌ها به روش سزارين و 47درصد به روش طبيعي انجام شده است که اين رقم بيان‌گر آمار بالا و نگران‌کننده سزارين در کشور است.
به گزارش مشکات برين طرح تحول نظام سلامت که حدود ۲ سال از شروع اجراي آن مي‌گذرد، تغييراتي را در وضعيت و فرهنگ سلامت کشور ايجاد کرده است که بخشي از آن مانند افزايش زايمان طبيعي به‌طور ويژه مرتبط با زنان است. همچنين برنامه‌هايي خاص سلامت زنان نيز در نظر گرفته شده است. در اين گزارش به بررسي دستاوردها و کاستي‌هاي اين طرح در حوزه سلامت زنان مي‌پردازيم.

موفقيت وزارت بهداشت در ترويج زايمان طبيعي
«برنامه ترويج زايمان طبيعي» به‌طور مستقيم با موضوع زنان در ارتباط است. طبق گزارش عملکرد وزارت بهداشت از تاريخ ۱۵ ارديبهشت‌ماه ۹۳ تا ۱۵ ارديبهشت‌ماه ۹۴، اين وزارتخانه با رايگان‌کردن زايمان طبيعي براي حفظ و استمرار باروري، ايجاد مشوق براي عامل زايمان، ترويج فرهنگ زايمان طبيعي، به‌سازي زايشگاه‌ها و تشويق مادران و پزشکان به انجام زايمان طبيعي، توانسته است ميزان سزارين را به ميزان ۵٫۵ درصد در سراسر کشورکاهش دهد و از آغاز برنامه از بيش از ۴۷۰ هزار زايمان طبيعي حمايت شده است.
ارائه خدمات زايمان طبيعي و توانمندسازي مادران و همچنين ارايه‌کنندگان خدمت، راه‌اندازي مراکز مهارت‌آموزي باليني ويژه زايمان طبيعي، مراکز آموزش عملي ويژه زايمان بي‌درد، فرهنگ‌سازي، بهينه‌سازي، توسعه بلوک‌هاي زايمان و عقد قرارداد با ارايه‌دهندگان بخش خصوصي، از محورهاي اين برنامه در سال ۹۳ بود. ارتقاي کيفيت خدمات، فعال‌ترشدن کميته‌هاي ترويج سطح بيمارستاني و ستاد، استفاده از ابزار بررسي کيفيت خدمات، ساماندهي نقل و انتقال و پذيرش مادر باردار، از جمله برنامه‌هاي سال ۹۴ بود که به گفته مسوولان کشور در تمام اين موارد شاهد رشد بوده‌ايم.

آمار سزارين در ايران بالاتر از استانداردهاي جهاني/ ايران رتبه دوم سزارين در دنيا
با وجود موفقيت وزارت بهداشت در کاهش آمار سزارين اما همچنان به رقم دلخواه نرسيده‌ايم. براساس آمار اداره سلامت مادران وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۰ از مجموع ۱٫۳ ميليون زايمان ثبت‌شده در کشور، حدود ۵۳ درصد زايمان‌ها به روش سزارين و ۴۷درصد به روش طبيعي انجام شده است که اين رقم بيان‌گر آمار بالا و نگران‌کننده سزارين در کشور است. هم‌چنين بر اساس گزارش سازمان جهاني بهداشت در سال ۲۰۱۰ ، ايران با ۴۱٫۳ درصد ميزان سزارين، رتبه دوم جهان را در اين روش زايماني کسب کرده است.

هدف اصلي، زايمان ايمن و حفظ سلامت مادر و جنين است
با توجه به وضعيت موجود، ترويج زايمان طبيعي و کاهش زايمان سزارين يکي از اولويت‌هاي اصلي وزارت بهداشت بوده و به گفته دکتر فرحناز ترکستاني، رييس اداره سلامت مادران اين وزارتخانه، مراقبت‌هاي مادري با کيفيت و کميت بالا در دستور کار وزارت بهداشت قرار گرفته است. او تصريح مي‌کند که آنچه براي ما اهميت دارد، وقوع يک زايمان ايمن براي مادر است. ما نمي‌گوييم سزارين بد است. اتفاقاً اين روش باعث کاهش ميزان مرگ‌ومير مادران و نوزادان نيز شده است، ولي متأسفانه بسياري از سزارين‌هاي انجام‌گرفته، بي‌مورد است. صرف ترس مادر از زايمان طبيعي و يا ترغيب پزشکان نبايد سزارين انجام شود، بلکه بايد به دنبال حفظ سلامتي مادر و جنين بود. وقتي آمار سزارين در کشور از استاندارد جهاني بالاتر است، يعني روند غيراصولي را پيش گرفته‌ايم.

قرار بود ۱۰ درصد کاهش سزارين داشته باشيم
در طرح تحول نظام سلامت، ترويج زايمان طبيعي با هدف کلي ارتقاي شاخص‌هاي سلامت مادران و نوزادان از طريق کاهش ميزان سزارين دنبال مي‌شود. يکي از برنامه‌ها براي نيل به اين هدف، انجام زايمان طبيعي در بيمارستان‌هاي وزارت بهداشت به‌صورت رايگان است. بر اساس اهداف اين طرح قرار بود تا پايان سال ۹۳ ميزان عمل‌هاي سزارين به کمتر از ۱۰ درصد برسد. دکتر محمد آقاجاني، معاون درمان وزارت بهداشت در اين خصوص اظهار کرد که ميزان زايمان‌هاي سزارين سال ۹۳ در مراکز دولتي و خصوصي، در مقايسه با سال ۹۲ حدود ۵٫۵ درصد کاهش يافته است و حدود ۴۷۰ هزار زايمان طبيعي، رايگان انجام شده است.

هزينه سزارين‌هاي اورژانسي رايگان نيست
طرح تحول نظام سلامت، در کنار تمامي مزايا نقاط ضعفي نيز دارد. آن‌چه در اين مبحث مهم است، پرداخت هزينه زايمان سزارين اورژانسي است. مادري که براي زايمان طبيعي به مراکز مراجعه مي‌کند، در صورت لزوم و تهديد خطر سلامتي براي خود يا کودکش، بايد تحت عمل سزارين اورژانسي قرار گيرد، ولي اين زايمان ديگر براي او رايگان نخواهد بود و او بايد مبلغ عمل سزارين را بپردازد.
البته با توجه به اهميت ترويج زايمان طبيعي و دغدغه‌مند بودن متوليان سلامت، اميد است براي اين مسأله نيز فکري شود. اهميت زايمان طبيعي براي سلامت مادر و نوزاد بارها عنوان شده است و اميدواريم با اجراي بهتر و مستمر طرح تحول نظام سلامت هر روز شاهد کاهش ميزان سزارين و رضايتمندي مردم از زايمان‌هاي طبيعي باشيم.

بسته خدمتي وزارت بهداشت براي زنان ميانسال
شايد به جز بحث ترويج زايمان طبيعي در طرح تحول نظام سلامت مورد ديگري به‌طور ويژه درباره زنان تعريف نشده باشد اما به‌طور کلي بسته خدمتي براي طرح تحول سلامت در گروه ميانسالان (۳۰ تا ۵۹ سال) طراحي شده است. در اين بسته خدمت، سه جزء مهم وجود دارد که ناظر بر اولويت‌هاي سلامت زنان است. اين اولويت‌ها، مهم‌ترين علت‌هاي مرگ زنان، مهم‌ترين علت ناتواني‌هاي زنان و بيماري‌هاي مزمن زنان هستند. سبک زندگي سالم، سلامت باروري و بيماري‌هاي شايع دوره ميانسالي سه جزء مهم بسته خدمتي طرح تحول سلامت براي زنان است.
سبک زندگي سالم مشتمل بر تغذيه، اندازه‌گيري‌هاي تن‌سنجي و دخانيات مي‌شود. وضعيت تغذيه و ممنوعيت‌ها و محدوديت‌هاي غذايي زناني که به نظام خدمات بهداشتي اوليه در طرح تحول مراجعه مي‌کنند، بررسي مي‌شود و پس از اين‌که الگوي غذايي، رفتارهاي تغذيه‌اي و ممنوعيت‌ها و محدوديت‌هاي غذايي آنها مشخص شد، به زنان براي ارتقاي وضعيت تغذيه مشاوره داده شده و پيگيري مي‌شوند تا زماني‌که به نقطه مطلوب دست يابند.

اندازه‌گيري تن‌سنجي زنان
زناني که مراجعه مي‌کنند از لحاظ لاغري، چاقي، چاقي شکمي و اضافه وزن مورد بررسي قرار مي‌گيرد و به آنها مشاوره‌هاي لازم براي رفع مشکلات تن‌سنجي‌شان ارائه مي‌شود. ميزان، شدت، دفعات و روزهاي فعاليت فيزيکي زنان در اين بسته خدمت، توسط همکاران مراقبين سلامت در سطح مراکز بهداشتي درماني، خانه‌هاي بهداشت و پايگاه‌هاي بهداشتي طرح تحول سلامت مورد بررسي قرار مي‌گيرد و به آنها خدمات مشاوره‌اي لازم براي ارتقاي فعاليت فيزيکي در شرايط سلامت و بيماري ارائه مي‌شود. در موضوع دخانيات، اگر خانمي مبتلا به استعمال دخانيات باشد، مشاوره لازم را براي ترک استعمال دخانيات دريافت مي‌کند.

توجه به پيشگيري از عفونت‌هاي آميزشي و ناباروري در زنان
بخش دوم، مسأله سلامت باروري زنان است که در اين بخش پيشگيري و تشخيص سرطان‌هاي زنان به ويژه سرطان پستان و سرطان دهانه رحم، پيشگيري از عوارض يائسگي، پيشگيري از خونريزي‌هاي غيرطبيعي رحمي، پيشگيري از عفونت‌هاي آميزشي و پيشگيري از ناباروري مورد توجه قرار مي‌گيرد و خدمات لازم به زنان ارائه مي‌شود.

فشار خون بالا و ديابت؛ بيماري‌هاي شايع دوره ميانسالي زنان
بيماري‌هاي شايع دوره ميانسالي مانند فشار خون بالا و ديابت نيز مورد توجه قرار مي‌گيرند؛ زيرا اين بيماري‌ها، قاتلان خاموش زنان هستند و بخش زيادي از بيماري‌هاي قلبي و عروقي که عامل مرگ‌ومير زنان به‌شمار مي‌روند، ناشي از بيماري‌هايي مانند ديابت و فشار خون است. علاوه بر آن، بيماري‌هاي تنفسي، سرطان‌هايي غير از سرطان‌هاي ويژه زنان مانند سرطان کولورکتال، سرطان پوست، کم‌خوني، چربي خون بالا، پوکي استخوان، آرتروز و مواردي از اين قبيل که در زنان ميانسال مشکلات شايعي است نيز مورد بررسي قرار مي‌گيرد و در صورت ابتلاي فرد، تشخيص زودهنگام داده شده و مداخله درماني لازم انجام مي‌شود.

توزيع رايگان مکمل ويتامين D
يکي از اقدامات مهمي که در چارچوب بسته خدمات در طرح تحول سلامت انجام شده، تأمين مکمل ويتامين D براي زنان است؛ زيرا کمبود ويتامين D کمبود شايعي در کشور به‌ويژه در بين زنان است. ويتامين D به طور رايگان به شکل قرص‌هاي پرل (کپسول) ۵۰ هزار واحدي ويتامين D با هدف عدم ابتلا به کمبود آن در اختيار زنان ۳۰ سال به بالا گذاشته مي‌شود تا از آن يک‌بار در ماه استفاده کنند.

بسته آموزش خودمراقبتي براي زنان
علاوه بر موارد بالا، بسته ديگري درباره توانمندسازي زنان ميانسال براي خودمراقبتي ضميمه بسته خدمات شده و در قالب شش دفترچه ارائه مي‌شود. يکي از اين دفترچه‌ها اختصاص به پرونده خانگي سلامت دارد که براساس آن فرد براي خود در خانه پرونده خانگي سلامت تهيه مي‌کند و تمام نتايج اقداماتي که براي او انجام داده‌اند يا خودش انجام داده است را ثبت مي‌کند. دفترچه‌هاي ديگر به سلامت روان زنان، سلامت جسمي زنان، شيوه زندگي زنان، سرطان‌هاي زنان و معرفي برنامه خودمراقبتي و خدمات سلامت زنان مي‌پردازد. شبيه اين دفترچه‌ها که در آنها آزمون‌هاي گوناگون براي ارزيابي سلامت وجود دارد، برنامه‌اي براي استفاده کاربران موبايل با نام خودارزياب سلامت ميانسالان طراحي شده است که افراد مي‌توانند به صورت رايگان از کافه بازار، google play و سيب‌چه دانلود کنند و به‌طور مرتب و آفلاين در اين نرم‌افزار وضعيت سلامت خود را در قالب پاسخي که به سؤال‌ها مي‌دهند، تعيين کنند. در اين نرم‌افزار به آنها کمک مي‌شود که براي ارتقاي وضعيت سلامت خود برنامه‌ريزي کنند. هرجا مشکلي پيدا کردند، براي حل آن، رفع ابهامات و کمک‌گرفتن براي برنامه‌ريزي مراقبتي، مي‌توانند به کارکنان بهداشتي و مراقبين سلامت مراجعه کنند.

گام‌هاي مورد نياز براي تکامل برنامه سلامت ميانسالان
به گفته کارشناسان، گسترش بسته‌هاي خدمتي و خودمراقبتي در ادغام با خدمات سلامت براي ميانسالان در کل کشور از حاشيه شهر تا روستاها و شهرهاي زير ۵۰ هزار نفر تا شهرهاي بزرگ و کلان‌شهرها، مهم‌ترين فعاليت پيش روي اداره ميانسالان است. اجراي اين خدمات، آموزش مراقبين سلامت براي ارائه اين خدمات، تشويق مردم به دريافت اين خدمات و توانمندسازي آنها براي استفاده از بسته‌هاي خودمراقبتي، گام‌هايي است که در طرح تحول براي تکامل برنامه سلامت ميانسالان بايد برداشته شود.

ضعف‌هاي طرح تحول نظام سلامت در حوزه زنان/ به‌ورز جاي ماما را نمي‌گيرد
با وجود تأثيرات مثبت طرح تحول نظام سلامت در حوزه زنان، شاهد انتقاداتي از سوي متخصصان هستيم. خانم ناهيد خداکرمي، رييس انجمن مامايي و دبير کارگروه بهداشت، سلامت و محيط زيست معاونت امور زنان و خانواده رياست جمهوري ضمن انتقاد از ارائه خدمات مامايي توسط کارشناسان بهداشت در طرح تحول سلامت، معتقد است که متأسفانه در آيين‌نامه اجرايي طرح تحول نظام سلامت، متولي سلامت مادران به صورت خاص فراموش شده و افرادي را که براي استقرار در پايگاه‌ها پيش‌بيني کرده‌اند، مراقبين سلامت، کارشناس تغذيه و کارشناسان روانشناسي هستند. در اين طرح اغلب مراقبين سلامت، ماماها هستند که به آنها عنوان مراقبين سلامت داده‌اند، اما مردم ماما را مي‌شناسند و تصور زنان اين است که ماما خدمات دوران بارداري را ارائه مي‌دهد که اين اتفاق دو مشکل پيش آورده است: برخي از اين مراقبين سلامت، ماما نيستند و از رشته‌هايي مانند بهداشت، بهداشت عمومي، بهداشت خانواده يا بهداشت مبارزه با بيماري‌ها هستند که هيچ‌کدام تبحر و مهارت لازم را براي مراقبت‌هاي دوران بارداري ندارند، اما متأسفانه وزارت بهداشت با ۲۰ ساعت بازآموزي، رسيدگي به پرونده‌هاي مادران در برخي مراکز را برعهده اين افراد گذاشته است.

مضرات تغيير عنوان ماما
براساس گفته‌هاي او مشکل دوم اين است که کارشناسان شبکه و معاونت بهداشت اصرار دارند که نام ماما را به مراقب سلامت تغيير دهند؛ درصورتي‌که ماما رشته‌اي پروانه‌دار است و حوزه تخصصي‌اش مراقبت‌هاي دوران بارداري، سلامت زنان و سلامت باروري است و زنان حق دارند که از خدمات فردي به نام ماما بهره‌مند شوند. به‌ويژه در شرايطي که به اندازه کافي ماما وجود دارد. در دوره‌اي ماما کم بود که به اجبار به‌ورز تربيت کرديم، اما در حال حاضر به اندازه کافي ماما در دسترس داريم که چندپيشه هستند، اما فردي که بايد خدمات مادران و سلامت باروري و زنان ارائه دهد، حتماً و قطعاً بايد ماما باشد.

آسيب نبود مديريت زنانه
به گفته خداکرمي در وزارت بهداشت که يکي از موفق‌ترين وزارتخانه‌ها بوده هنوز جايگاه مديرکل امور بانوان خالي است؛ يعني نه مشاور امور بانوان در اين وزارتخانه وجود دارد، نه تشکيلاتي براي زنان. معاون بهداشت يا مديرکل گسترش بهداشت مرد هستند و وقتي برنامه‌هاي طرح تحول بهداشت را مي‌بينيم، معلوم است زناني که خدمات ارائه مي‌دهند و زناني که نياز به خدمات دارند، در حاشيه قرار مي‌گيرند و ديده نمي‌شوند يا بسيار سرسري به موضوع سلامت آنها توجه مي‌شود.

عدم توجه به سلامت باروري
رييس انجمن علمي مامايي معتقد است که عدم توجه به سلامت باروري را در سه سال گذشته داشته‌ايم، معاونت بهداشت وزارت بهداشت به طرح‌هاي ديگر و بيماري‌هاي غيرواگير توجه خاص دارد اما متأسفانه مادران باردار در اين حوزه به حاشيه رانده شده‌اند. حتي در مراکز و پايگاه‌هاي سلامت ماما براي ارائه خدمات نداريم و در مراکز جامع سلامت، مادران باردار خدمات بهينه و باکيفيت دريافت نمي‌کنند و اين ما را نگران کرده است چون اعظم بيماري‌هاي غيرواگير از دوره جنيني آغاز مي‌شود. امروز که به برکت دولت تدبير و اميد بيشترين توجه به حوزه سلامت شده است، بايد چالش‌ها را هم بيان کرد تا در برنامه‌هاي آتي علاوه بر توجه به اين چالش‌ها، بودجه‌هايي را در مسير درست براي رفع آنها هزينه کنيم. از آنجايي که زنان ستون اصلي سلامت خانواده هستند در همه جاي دنيا توجه ويژه‌اي به مسأله سلامت زنان مي‌شود و محور اغلب برنامه‌هاي نظام سلامت است. براي تشخيص سلامت زنان شاخص‌هايي در نظر گرفته مي‌شود که مهمترين آنها مرگ‌ومير مادران باردار و اميد به زندگي زنان است تا بتوان با اين دو شاخص شرايط سلامت يک کشور را رصد کرد. در حال حاضر از نظر کيفي و کمي شرايط سلامتي در حوزه زنان مناسب است ولي همانطوري که جامعه تغيير مي‌کند و رو به جلو مي‌رود، روند بيماري‌ها هم تغيير مي‌کند و امروز بيماري‌ها منطبق با رفتارهاي خانواده و شرايط زندگي شکل و شمايل آنها تغيير کرده است. بايد در مجموع هر خانواده يک ماماي خانواده داشته باشد که در دولت هشتم اين موضوع مطرح شد و قرار بود هر خانواده يک ماما و يک پزشک عمومي داشته باشد اما طي ۱۲ سال اين برنامه دستخوش تغييرات نادرستي است. با توجه به اينکه کيفيت سلامت بانوان به ويژه در شهرها قابل قبول است، اگر به سلامت باروري توجه شود آينده سالم‌تري خواهيم داشت.

سال ۹۵ و طرح تحول نظام سلامت
به گفته دکتر سيد حسن هاشمي، وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشکي کشور مهم‌ترين کار اين وزارتخانه در سال ۹۵ مراقبت از طرح تحول نظام سلامت است تا خللي در پيشبرد اهداف طرح و سلامت مردم پيش نيايد. اين گفته وزير بهداشت نشان مي‌دهد طرح تحول نظام سلامت در سال ۹۵ نيز برنامه‌هاي پيشين خود مانند گسترش بلوک‌هاي زايماني و حمايت از زايمان طبيعي را با مراقبت‌هاي بيشتري ادامه خواهد داد، اما اميد است به کاستي‌ها و انتقادات صورت‌گرفته نيز توجه شود تا برنامه‌ها بهتر و مؤثرتر به اجرا درآيد./ منبع زنان خبر

انتهاي پيام/1020ج

 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن