کد مطلب: 58650
سبک زندگي
آرايش‌هايي که پيامبر(ص) به زنان توصيه کردند
تاریخ انتشار : 1395/08/04 17:09:40
نمایش : 261
رسول خدا(ص) به زنان اجازه مي‌داد تا موهاي خود را با رنگ بيارايند، ايشان به زنان همسردار فرمود: «خود را با رنگ براي شوهرانشان آرايش دهند و زنان بي‌همسر را دستور داد تا دست‌هاي خود را حنا ببندند تا به دست‌هاي مردان شباهت نداشته باشند.»
به گزارش مشکات برين امروزه مسئله بهداشت و زيبايي به يکي از مهم ترين دغدغه‌هاي انسان عصرحاضر تبديل شده است. با نگاهي تاريخي به اين دغدغه امروز بشر به خوبي مي‌توان فهميد بسياري از مسائل نظافت و آراستگي در اسلام که امروزه براي ما امري عادي است، تا يک قرن پيش، ناشناخته بود و اروپاييان تا قرن شانزدهم ميلادي، نه تنها با اين مسائل آشنا نبودند؛ که فرسنگ‌ها از نظافت، پاکيزگي و آراستگي بدن و لباس به دور بودند. به نقل از پايگاه تحليلي حجاب و عفاف و حيا، اين در حالي است که در نقطه ديگر جهان در شبه جزيره عربستان توسط رسول مهر پيامبر اکرم(ص) ديني آورده شد، که در آن پاکيزگي به اندازه اي اهميت داشت که در رديف توبه از گناه قرار گرفته بود؛ «انّ اللّه يحب التوّابين و يحبّ المتطهرين» و دستوراتي براي آراستگي و زينت دادن، براي مردان و حتي زنان در نظر گرفته بود.(۱)
 
آرايش‌هايي که پيامبر(ص) به زنان توصيه کردند

رسول اکرم(ص) پيامبري آراسته و خوش بو
مي‌توان ادعا کرد که يکي از مهم‌ترين ماموريت‌هاي پيامبر(ص) در کنار ترويج مکارم اخلاق، تبيين و تشويق به مسئله بهداشت و پاکيزگي، نظافت لباس، بدن، خوراک و ساير ابعاد زندگي زنان و مردان امت خود بوده است. پيامبر(ص) به عنوان پيام آور اين دين؛ خود نيز اهتمام بسياري به اين مسئله داشتند و از نظر لباس، موي سر و چهره، بسيار آراسته بودند. به طوري که در سيره ايشان آمده است که هميشه پيش از خواب مسواک مي زده و هرگاه مي‌خوابيد مسواک را بالاي سر خود مي‌گذاشت، و وقتي از خواب بيدار مي‌شد، ابتدا مسواک مي‌زد.(۲)

ايشان همواره مواد خوش بو کننده استفاده مي‌کرد؛ چنان که هرگاه از راهي عبور مي‌کرد و ديگران به آنجا مي‌رسيدند، به واسطه بوي عطر ايشان، مي‌فهميدند که آن جناب از اينجا عبور کرده است.(۳)

پيامبر(ص) همواره موهاي سر و صورت را با «سدر» شست وشو مي‌داد(۴) و هر جمعه ناخن‌ها را مي‌گرفت، شارب را کوتاه مي‌کرد و براي زدودن موها، بر بدن خويش نوره مي‌کشيد.(۵) آن حضرت بر موي سر و صورت، روغن خوش بو کننده مي‌زد و در سفرها هرگز شيشه روغن، سرمه دان، مسواک، قيچي و شانه را فراموش نمي‌کرد.

توصيه‌هاي پيامبر در مورد نحوه آرايش و زينت به زنان
کلمه آرايش در لغتنامه دهخدا به معناي آراستن، زينت، زيور، جمال و آرايش کردن به معناي آراستن و جلوه کردن آمده است.(۶) آرايش و ميل به آراستگي و زيبايي يکي از اميال فطري و طبيعي است که خداوند در وجود زنان قرار داده است و بر اساس آن توصيه‌هاي هم به زنان شده است. توصيه‌هاي که گاه در جهت تشويق و ترغيب زنان به آراستگي در منزل و براي محارم خود بوده و گاه در جهت عتاب و سرزنش آن‌ها در استفاده نا به جا و ناصحيح از امر آرايش است. چنان چه در بعد تشويقي، از زنان خواسته شده که سعي کنند همواره آراسته باشند و از زينت حتي هنگام عبادت استفاده کنند.

به طوري که، به زنان بيش از سه روز اجازه ترک زينت داده نشده است. پيامبر در اين باره مي‌فرمايند: «براي زني که به خدا و روز جزا ايمان دارد، جايز نيست براي مرده‌اي بيش از سه روز آرايش را ترک کند، مگر براي زوج خود که واجب است چهار ماه و ده روز آرايش نکند.» (۷)

بر اساس سخن تاريخ نگاران، حضرت نه تنها مخالف زيبايي و آرايش نبود، بلکه بر آن تأکيد مي‌ورزيد و حتي  رهنمودهايي نيز براي زيبا بودن ارائه مي‌کرد. توجه به اين گزارش‌ها، به خوبي نمايانگر جايگاه آرايش و زيبايي از ديدگاه رسول خدا(ص) است. در اين بخش، به بيان نمونه‌هايي از اين موارد مي‌پردازيم:

توصيه پيامبر(ص) به زن آرايشگر
امام صادق(ع) فرمود: «پيامبر به زني به نام ام عطيه که آرايشگر بود، گفت: اي ام عطيه، وقتي دختري را آرايش مي‌کني، صورتش را با پاره پارچه پاک مکن. بي شک تکه پارچه، جلوه چهره را مي‌گيرد. اين جريان نشان دهنده توجه رسول خدا(ص) نسبت به آرايش و زيبايي و بهداشت پوست براي حفظ زيبايي است.»(۸)

همچنين از امام صادق(ع) چنين نقل شده است: «زن آرايشگري محضر رسول گرامي اسلام وارد شد. حضرت از جمله سفارش‌هايي که به وي کرد، اين بود که براي زيباتر شدن زنان، گيسو را به گيسو گره مزن.»(۹)

توصيه پيامبر در مورد عطر زنانه و مردانه
امام صادق(ع) نقل مي‌کند که پيامبر فرمودند: «عطر زنانه بايد خوش رنگ و داراي بوي ملايم باشد و عطر مردانه بايد کمرنگ و از بوي تندي برخوردار باشد.»(۱۰) و آن زمان که پيامبر فهرست جهيزيه دخترش را تهيه کرد، عطر جزء يکي از کالاها بود.
 
توصيه به تفاوت ناخن زنان و مردان
پيامبراعظم(ص) درباره زينت و آرايش، به تفاوت ميان زن و مرد توجه ويژه‌اي داشت؛ ايشان به مردان توصيه مي‌کرد ناخن خود را کوتاه کنيد و به زنان مي‌فرمود که ناخن خود را کوتاه نکنيد و براي زينت، کمي ناخن خود را بلند نگه داريد.(۱۱)

توصيه در ارتباط با موي زنان
پيامبر درباره موي سر زنان که يکي از جلوه‌هاي زيباي آن‌ها است، چنين فرمود: «هنگامي که يکي از شما دوست داشت با زني ازدواج کند، پس به موي سرش نگاه کند، همان گونه که به صورتش نگاه مي‌کند؛ زيرا موي زن يکي از زيبايي‌ها است.» (۱۲)

همچنين رسول خدا(ص) به زنان اجازه مي‌داد تا موهاي خود را با رنگ بيارايند، ايشان به زنان همسردار فرمود: «خود را با رنگ براي شوهرانشان آرايش دهند و زنان بي‌همسر را دستور داد تا دست‌هاي خود را حنا ببندند تا به دست‌هاي مردان شباهت نداشته باشند.»(۱۳)

اعتراض به نامرتبي موها و خضاب نکردن
مسئله زينت و توجه به وضع ظاهر چنان مهم است که حضرت به کساني که به اين امر بي توجه بودند، اعتراض و با آنان برخورد مي‌کرد. ابن عباس نقل مي‌کند: «زني نزد پيامبر آمد تا با آن حضرت بيعت کند، ولي چون خضاب نکرده بود، پيامبر با او بيعت نکرد تا آنکه خضاب کرد.»(۱۴)

در جايي ديگر از وي نقل شده است: «پيامبر به يکي از همسران خود که مويي ژوليده و ظاهري ناآراسته داشت، تذکر داد و به وضع ظاهري او اعتراض کرد.»(۱۵)
 
زنان و ميل به خود آرايي و خود نمايي
دين اسلام در کنار سفارش و توصيه به زينت و آراستگي همواره زنان مومن را خطاب قرار داده که اين آراستگي و آرايش را محدود به فضاي خانواده و محارم خود کنند و از تبرج و خودنمايي خودداري کنند. زنان از نظر رواني، داراي ويژگي ديگرخواهي هستند و همين موجب خودآرايي در آنان مي‌شود. در واقع، زنان به عرضه زيبايي خود نزد ديگران بيش از خود زيبايي علاقه نشان مي‌دهند. از اين رو، در محيط خانه کمتر به زيبايي‌هاي خود توجه دارند، ولي تجربه نشان داده زماني که در مجالس و محافل عمومي شرکت مي‌کنند؛ نسبت به زيبايي و آراستگي اهتمام بيشتري مي ورزند.(۱۶) اگر اين حس تبرج و خودآرايي زنان در داخل محيط خانواده خود و همجنس‌هاي آن‌ها با آزادي کافي همراه باشد، آن‌ها خود را از خودآرايي در مناظر عمومي و محضر بيگانگان بي نياز مي‌يابند. بنابراين يکي از وظايف مردان اين است که به نياز زيباپسندانه زنان اهميت بدهند و آن را سرکوب نکنند تا به صورت ناهنجاري رواني ظاهر نشود.(۱۷)

لمبروز، روانشناس معروف در کتاب روح زن چنين نوشته است: «وقتي که زن، مرد را نسبت به خود علاقه‌مند ديد و به سوي او متمايل شد، منظور اصليِ او در عشوه گري و خودنمايي از بين مي‌رود، چنان که مشاهده مي شود زناني که به شوهر و کودکان خود علاقه دارند، به کلي از اين عالم عشوه گري و دلبري افراطي و مذموم برکنار مي‌باشند و اگر زني ديده شود که شيوه خودنمايي را پيشه کرده، فقط به اين دليل است که پاسخ عواطف دروني خويش را نزد شوهرش نيافته است.»(۱۸)

حجاب راهکاري براي کنترل حس خود نمايي زنان
در دين اسلام، تأکيد فراواني بر آرايش زن براي مرد شده و اين کار وسيله‌اي براي برآوردن نياز زن به خودآرايي است. يکي از راه‌هاي تعديل و تحديد خودآرايي، گزينه پوشش مناسب است. تأکيد فراوان اديان الهي بر حجاب براي زنان، به علت وجود غريزه‌ها و نيازهاي ويژه زنان است. اگر براي خصلت خودآرايي زنان که سبب عشوه گري مي‌شود، حکم حجاب ارائه نشود، زنان با غريزه‌هاي کنترل نشده و نامتعادل و تحت تأثير شرايط ويژه اجتماعي، بهداشت رواني جامعه را ويران مي‌کنند، ولي با حجاب و پوشش مناسب چارچوب مشخصي براي بهره‌مندي از اين ويژگي ذاتي تعيين مي‌شود که از پيدايش فساد اجتماعي و رواني جلوگيري مي‌کند. از نظر روانشناختي، نداشتن پوشش مناسب، جوانان را نسبت به زنان بي اعتماد مي‌کند و رغبت و گرايش به ازدواج و تشکيل خانواده در آن ها ايجاد نمي‌شود. از طرفي حس انتقام جويي و کينه توزي مرد نسبت به مردان ديگري که بي‌شرمانه همسر يا خواهر او را نظاره مي‌کنند، برانگيخته مي‌شود و آسيب‌هاي رواني را به وجود مي‌آورد.(۱۹)

در آموزه‌هاي ديني بر آرايش و زينت بسيار تأکيد و به ميل طبيعي زنان به خودآرايي و خودنمايي توجه شده است؛ ولي آن‌ها را از اينکه براي غيرهمسر خود زينت کنند، منع کرده‌اند. رسول خدا(ص) در فرازي از روايتي مي‌فرمايد: «بهترين زنان شما، زني است که… براي شوهرش آرايش و خودنمايي کند، ولي خود را از نامحرمان بپوشاند.»(۲۰)
 
آن حضرت آرايش و زينت زن، براي شوهر را از حقوق شوهر بر همسر مي‌شمارد و مي‌فرمايد: «از جمله حقوق شوهر بر همسر اين است که خود را به بهترين عطرها خوشبو کند و بهترين لباس هايش را بپوشد و خود را به بهترين صورت تزيين کند.»(۲۱)

در حديث معروف مناهي نيز آمده است: «پيامبر از اينکه زن براي غيرشوهرش آرايش کند، نهي کرد. اگر زن چنين کند، بر خداوند حق است که او را با آتش بسوزاند.» (۲۲)

توجه به توصيه‌ها و احاديثي که پيامبر در جهت تشويق زنان به آراستگي در منزل و سرزنش از آرايش براي غير همسر در فضاي عمومي جامعه فرمودند نشان از تعادلي است که در اسلام به آن توصيه شده است. دين اسلام هيچ گاه دستور به منع فعاليت اجتماعي زنان نداده است. اما براي حفظ حريم جامعه توصيه‌هاي در جهت پوشيدگي و پرهيز از آرايش در فضاي عمومي جامعه کرده و در مقابل براي حفظ حريم خانواده و ارضايي حس دگر خواهي از زنان خواسته که زيباترين پوشش‌ها و زينت هاي خود را براي همسر و محارم خود استفاده کنند.

منبع
کتاب پوشش و آرايش از ديدگاه پيامبر اعظم - مريم معين الاسلام
 
پي‌نوشت
۱- سوره مبارکه بقره، آيه ۲۲
۲-محمّدباقر مجلسي، پيشين، ج ۱۶، ص ۲۵۳
۳- سيد محمّدحسين طباطبائي، سنن النبي، ترجمه لطيف راشيدي، قم، تهذيب، ۱۳۸۵، ص ۶۳
۴- محمّدباقر مجلسي، پيشين، ج ۱۶، ص ۲۴۷
۵- سيد محمّدحسين طباطبائي، پيشين، ص ۹۴
۶- علي اکبر ده خدا, لغتنامه ده خدا, ج۲ انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۷
۷- شرح اللمعۀ الدمشقيه، ج ۲، کتاب الطلاق، التراث العربي، ص ۴
۸- اصول کافي، ج۵ ص ۱۱۸ ؛ ج ۶، ص.۳۸
۹- اصول کافي، ج ۵، ص ۱۱۹
۱۰-  وسائل الشيعه، ج ۱، ص ۴۴۴ ، باب ۱۳ ، ابواب آداب الحمام.
۱۱- وسائل الشيعه، ج ۱، باب ۸۱ ، ح ۱
۱۲- الخطيب العدناني، الملابس و الزينه في الاسلام، مؤسسه الانتشار الاسلامي، ۱۹۹۹ م، چ ۱
۱۳- وسائل الشيعه، ج ۱، ص ۴۴۴، باب، ابواب آداب الحمام
۱۴- حدود پوشش و نگاه در اسلام، ص ۱۲
۱۵- اصول کافي، باب الزي و التجمل، ج ۵، ص ۱۱۸
۱۶- مريم معين الاسلام و ناهيد طيبي، روان شناسي زن در نهج البلاغه، قم، عطر سعادت، چ۲، ص ۲۱۷
۱۷- مقدمه اي بر روان شناسي زن، ص۱۱۳
۱۸- لمبروز، روح زن، ج ۱، ترجمه: پري حسام شهرئيس، تهران، انتشارات دانش، ۱۳۶۲
۱۹- روان شناسي زن در نهج البلاغه، ص ۲۱۷ و ۲۲۱
۲۰- بحارالانوار، ج ۱۰۳ ، ص ۲۳۵
۲۱- وسائل الشيعه، ج ۱۴ ، ص۱۱۲
۲۲- همان، ج ۱۴ ، ص ۱۱۷

انتهاي پيام/1020ج
 
 
 
ارسال کننده
ایمیل
متن